中 阿 含 經 KINH TRUNG A HÀM Hán Dịch: Phật Ðà Da Xá & Trúc Phật Niệm, Việt Dịch & Hiệu Chú: Thích Tuệ Sỹ

12. PHẨM PHẠM CHÍ
(Phần Ðầu)

150. KINH UẤT-SẤU-CA-LA^[1]

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Phật du hóa tại thà nh Vương xá, trú trong Trúc lâm, vườn Ca-lan-đa.

Bấy giờ Phạm chí Uất-sấu-ca-la[02], sau giữa trưa, thong dong tản bộ đi đến chỗ Phật, chà o hỏi xong, ngồi sang một bên, bạch rằng:

“Thưa Cù-đà m, tôi có điều muốn hỏi, mong Ngà i nghe cho mới dám trình bà y.”

Thế Tôn nói:

“Hãy cứ tùy ý mà hỏi.”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la bèn hỏi rằng:

“Thưa Cù-đà m, Phạm chí thiết lập bốn loại phụng sự cho bốn chủng tánh, tức thiết lập loại phụng sự cho Phạm chí, loại phụng sự cho Sát-lợi, cho Cư sĩ[03], cho Công sư[04].

“Nà y Cù-đà m, Phạm chí thiết lập loại phụng sự cho Phạm chí, tức là Phạm chí phải phụng sự Phạm chí; Sát-lợi, Cư sĩ và Công sư cũng phải phụng sự Phạm chí. Nà y Cù-đà m, bốn chủng tánh nà y phải phụng sự Phạm chí.

“Nà y Cù-đà m, Phạm chí thiết lập loại phụng sự cho Sát-lợi tức là Sát-lợi phải phụng sự cho Sát-lợi; Cư sĩ và Công sư cũng phải phụng sự cho Sát-lợi. Nà y Cù-đà m, ba chủng tánh nà y phải phụng sự Sát-lợi.

“Nà y Cù-đà m, Phạm chí thiết lập loại phụng sự cho Cư sĩ, tức là Cư sĩ phải phụng sự Cư sĩ, Công sư cũng phải phụng sự Cư sĩ. Nà y Cù-đà m, hai chủng tánh nà y phải phụng sự cho Cư sĩ.

“Nà y Cù-đà m, Phạm chí thiết lập loại phụng sự cho Công sư, tức là Công sư phải phụng sự Công sư. Ai thấp hèn hơn nữa để được chủ trương phải phụng sự Công sư? Duy chỉ có Công sư phụng sự Công sư.”

Thế Tôn hỏi rằng:

“Nà y Phạm chí, các Phạm chí có tự mình biết rõ[05] khi thiết lập bốn loại phụng sự cho bốn chủng tánh nà y; thiết lập loại phụng sự cho Phạm chí, thiết lập loại phụng sự cho Sát-lợi, cho Cư sĩ, cho Công sư?”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la đáp:

“Không biết rõ, Cù-đà m. Nhưng các Phạm chí tự nói như vầy, ‘Ta ở trong đời nà y, chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Phạm chí, từ người đến trời, Phạm chí không tự mình biết rõ khi thiết lập bốn loại phụng sự cho bốn chủng tánh, tức thiết lập loại phụng sự cho Phạm chí, thiết lập loại phụng sự cho Sát-lợi, thiết lập loại phụng sự cho Cư sĩ, thiết lập loại phụng sự cho Công sư’.”

Thế Tôn nói:

“Nà y Phạm chí, cũng như một người đưa cho người khác một miếng thịt, bắt ép và nói rằng ‘Nà y ông bạn, hãy ăn đi và hãy trả tiền cho tôi’. Nà y Phạm chí, ngươi nói cho các Phạm chí ấy cũng giống như vậy. Vì sao? Vì Phạm chí không tự mình biết rõ khi thiết lập bốn loại phụng sự cho bốn chủng tánh, tức thiết lập loại phụng sự cho Phạm chí, thiết lập loại phụng sự cho Sát-lợi, cho Cư sĩ, cho Công sư.”

Thế Tôn lại hỏi:

“Nà y Phạm chí, thế nà o là phụng sự? Có loại phụng sự, do sự phụng sự nà y mà chỉ có hạ liệt, chứ không có sự ưu thắng. Loại phụng sự nà y chăng? Có loại phụng sự, do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng, chứ không có sự hạ liệt. Loại phụng sự nà y chăng?

“Nà y Phạm chí, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng. Loại phụng sự nà y chăng?

“Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư, do sự phụng sự nà y mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng. Loại phụng sự nà y chăng?

“Nà y Phạm chí, nếu phụng sự Phạm chí, do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt. Loại phụng sự nà y chăng?

“Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư, do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt. Loại phụng sự nà y chăng?”

Uất-sấu-ca-la đáp:

“Cù-đà m, nếu tôi phụng sự và do sự phụng sự nà y mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng, tôi không nên phụng sự như vậy.

“Nếu tôi phụng sự, do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt, tôi nên phụng sự như vậy.

“Nà y Cù-đà m, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng, tôi không nên theo loại phụng sự nà y.

“Nếu phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng, tôi không nên phụng sự như vậy.

“Nà y Cù-đà m, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt, tôi nên phụng sự như vậy.

“Nếu phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt, tôi nên phụng sự như vậy.”

Thế Tôn nói:

“Nà y Phạm chí, nếu lại có một Phạm chí đến đây, người ấy không phải ngu, không phải si, cũng không phải điên đảo, tâm không điên đảo, tự do tự tại, rồi Ta hỏi Phạm chí ấy rằng: ‘Nà y Phạm chí, ý ông nghĩ sao? Nếu có loại phụng sự, do loại phụng sự ấy mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng. Loại phụng sự nà y chăng? Nếu có loại phụng sự, do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt. Loại phụng sự nà y chăng? Nà y Phạm chí, nếu phụng sự Phạm chí, do sự phụng sự nà y mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng. Loại phụng sự nà y chăng? Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng. Loại phụng sự nà y chăng? Nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt. Loại phụng sự nà y chăng? Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt. Loại phụng sự nà y chăng?’

“Nà y Phạm chí, nếu người Phạm chí ấy không phải ngu, không phải si, không phải điên đảo, tâm không điên đảo, tự do tự tại, trả lời Ta rằng: ‘Cù-đà m, nếu tôi phụng sự và do sự phụng sự nà y mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng, tôi không nên phụng sự như vậy. Nếu tôi phụng sự và do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt, tôi nên phụng sự như vậy.

‘Nà y Cù-đà m, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng, tôi không nên phụng sự như vậy. Nếu phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà có sự hạ liệt chứ không có sự ưu thắng, tôi không nên phụng sự như vậy.

‘Nà y Cù-đà m, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt, tôi nên phụng sự như vậy. Nếu phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà có sự ưu thắng chứ không có sự hạ liệt, tôi nên phụng sự như vậy’.”

Rồi Thế Tôn lại hỏi:

“Nà y Phạm chí, ý ông nghĩ sao? Nếu có loại phụng sự và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, văn, thí xả và tuệ. Loại phụng sự nà y chăng? Nếu có loại phụng sự và do sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả và trí tuệ. Loại phụng sự nà y chăng? Nà y Phạm chí, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ. Loại phụng sự nà y chăng? Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ. Loại phụng sự nà y chăng? Nà y Phạm chí, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả[06], trí tuệ. Loại phụng sự nà y chăng? Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ. Loại phụng sự nà y chăng?”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la đáp:

“Cù-đà m, nếu tôi phụng sự và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ, tôi không nên phụng sự như vậy.

“Nếu tôi phụng sự và do sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ, tôi nên phụng sự như vậy.

“Nà y Cù-đà m, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ, tôi không nên phụng sự như vậy.

“Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ, tôi không nên phụng sự như vậy. Nà y Cù-đà m, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ, tôi nên phụng sự như vậy. Nếu phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ, tôi nên phụng sự như vậy.”

Thế Tôn nói:

“Nà y Phạm chí, nếu có một Phạm chí đến đây, người ấy không phải ngu, không phải si, cũng không phải điên đảo, tâm không điên đảo, tự do tự tại và Ta hỏi Phạm chí ấy rằng, ‘Nà y Phạm chí, ý ông nghĩ sao? Nếu có loại phụng sự và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; loại phụng sự nà y chăng?

‘Nếu có loại phụng sự và do sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; loại phụng sự nà y chăng?

‘Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; loại phụng sự nà y chăng? Nếu phụng sự Phạm chí và sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; loại phụng sự nà y chăng?

‘Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; loại phụng sự nà y chăng?’

“Nà y Phạm chí, nếu Phạm chí nà y không phải ngu, không phải si, cũng không phải điên đảo, tâm không điên đảo, tự do tự tại, tất cũng sẽ trả lời Ta như vậy, rằng: ‘Nà y Cù-đà m, nếu tôi phụng sự và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; tôi không nên phụng sự như vậy. Nếu tôi phụng sự và do sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; tôi nên phụng sự như vậy. Nà y Cù-đà m, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; tôi không nên phụng sự như vậy. Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà mất tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; tôi không nên phụng sự như vậy. Nà y Cù-đà m, nếu phụng sự Phạm chí và do sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; tôi nên phụng sự như vậy. Phụng sự Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư và do sự phụng sự nà y mà gia tăng tín, giới, bác văn, thí xả, trí tuệ; tôi nên phụng sự như vậy’.”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la bạch rằng:

“Phạm chí thiết lập bốn loại tà i vật tự hữu[07] cho bốn chủng tánh, tức thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Phạm chí, thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư.

“Nà y Cù-đà m, Phạm chí thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Phạm chí là , nà y Cù-đà m, Phạm chí chủ trương rằng, tà i vật tự hữu của Phạm chí do khất cầu[08]. Nếu Phạm chí khinh mạn sự khất cầu, tức là khinh mạn tà i vật tự hữu. Khinh mạn tà i vật tự hữu tức là thất lợi. Cũng như người chăn bò không thể trông chừng bò, tức là thất lợi. Cũng vậy, Phạm chí chủ trương tà i vật tự hữu của Phạm chí là do khất cầu. Nếu Phạm chí khinh mạn sự khất cầu tức là khinh mạn tà i vật tự hữu. Khinh mạn tà i vật tự hữu tức là thất lợi.

“Nà y Cù-đà m, Phạm chí thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Sát-lợi là , nà y Cù-đà m, Phạm chí chủ trương tà i vật tự hữu của Sát-lợi là cung tên. Nếu Sát-lợi khinh mạn cung tên tức là khinh mạn tà i vật tự hữu. Nếu khinh mạn tà i vật tự hữu tức là thất lợi. Cũng như người chăn bò mà không thể trông chừng được bò, tức là thất lợi. Cũng vậy, nà y Cù-đà m, Phạm chí chủ trương tà i vật của Sát-lợi là cung tên, nếu Sát-lợi khinh mạn cung tên tức là khinh mạn tà i vật tự hữu. Khinh mạn tà i vật tự hữu tức là thất lợi.

“Nà y Cù-đà m, Phạm chí thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Cư sĩ là , nà y Cù-đà m, Phạm chí chủ trương tà i vật tự hữu của Cư sĩ là nông nghiệp[09]. Nếu Cư sĩ khinh mạn nông nghiệp tức là khinh mạn tà i vật tự hữu. Khinh mạn tà i vật tự hữu tức là thất lợi. Cũng như người chăn bò mà không thể trông chừng được bò tức là thất lợi. Cũng vậy, nà y Cù-đà m, Phạm chí chủ trương tà i vật tự hữu của Cư sĩ là nông nghiệp. Nếu Cư sĩ khinh mạn nông nghiệp tức là khinh mạn tà i vật tự hữu. Khinh mạn tà i vật tự hữu tức là thất lợi.

“Nà y Cù-đà m, Phạm chí thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Công sư là , nà y Cù-đà m, Phạm chí chủ trương tà i vật tự hữu của Công sư là gai[10]. Nếu Công sư khinh mạn gai tức là khinh mạn tà i vật tự hữu. Khinh mạn tà i vật tự hữu tức là thất lợi. Cũng như người chăn bò mà không thể trông chừng bò được, tức là thất lợi. Cũng vậy, nà y Cù-đà m, Phạm chí chủ trương tà i vật tự hữu của Công sư là gai. Nếu Công sư khinh mạn gai tức là khinh mạn tà i vật tự hữu. Khinh mạn tà i vật tự hữu tức là thất lợi.”

Thế Tôn hỏi rằng:

“Nà y Phạm chí, các Phạm chí có tự biết rõ[11] khi thiết lập bốn loại tà i vật tự hữu cho bốn chủng tánh, nghĩa là thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Phạm chí, thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Sát-lợi, cho Cư sĩ, cho Công sư chăng?”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la đáp rằng:

“Không tự biết rõ, bạch Cù-đà m, nhưng các Phạm chí tự nói rằng ‘Ta ở trong đời nà y, chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Phạm chí, từ người đến trời, Phạm chí không tự mình biết rõ khi thiết lập loại tà i vật tự hữu cho bốn chủng tánh tức là thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Phạm chí, thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Sát-lợi, cho Cư sĩ, cho Công sư.”

Thế Tôn nói rằng:

“Nà y Phạm chí, cũng như một người đưa cho một người khác một miếng thịt, bắt ép và nói rằng ‘Nà y ông bạn, hãy ăn và hãy trả tiền cho tôi. Nà y Phạm chí, ngươi nói cho các Phạm chí cũng giống như vậy’. Vì sao? Vì các Phạm chí không tự mình biết rõ khi thiết lập bốn loại tà i vật tự hữu cho bốn chủng tánh tức thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Phạm chí, thiết lập loại tà i vật tự hữu cho Sát-lợi, cho Cư sĩ, cho Công sư.

“Nhưng, nà y Phạm chí, Ta tự mình biết rõ, thấu triệt khi thiết lập tà i vật tự hữu cho mọi người, đó là pháp tịch tịnh, pháp tịch diệt, pháp giác đạo, pháp thiện thú.”

Rồi Thế Tôn lại hỏi:

“Nà y Phạm chí, ý ngươi nghĩ sao? Có trường hợp nà o mà hư không nà y chỉ là sự không dính trước, không trói buộc, không xúc chạm, không ngăn ngại đối với Phạm chí mà thôi, chứ không đối với Sát-lợi, Cư sĩ hay Công sư?”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la đáp:

“Nà y Cù-đà m, hư không nà y vốn không dính trước, không trói buộc, không xúc chạm, không ngăn ngại đối với Phạm chí, đối với Sát-lợi, Cư sĩ hay Công sư cũng vậy.”

“Cũng vậy, nà y Phạm chí, Ta tự mình biết rõ, thấu triệt khi thiết lập tà i vật tự hữu cho mọi người, đó là pháp tịch tịnh, pháp tịch diệt, pháp giáo đạo, pháp thiện thú.”

Thế Tôn lại hỏi:

“Nà y Phạm chí, ý ngươi nghĩ sao? Có trường hợp nà o chỉ riêng Phạm chí mới có thể hà nh từ tâm, không kết, không oán, không nhuế, không tranh; còn Sát-lợi, Cư sĩ và Công sư thì không thể chăng?”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la đáp:

“Cù-đà m, Phạm chí có thể hà nh từ tâm, không kết, không oán, không nhuế, không tranh. Sát-lợi, Cư sĩ, Công sư cũng vậy.”

“Cũng vậy, nà y Phạm chí, Ta tự mình biết rõ, thấu triệt khi thiết lập loại tà i vật tự hữu hco mọi người, đó là pháp tịch tịnh, pháp tịch diệt, pháp giáo đạo, pháp thiện thú.”

Thế Tôn lại hỏi:

“Nà y Phạm chí, ý ông nghĩ sao, nếu những người thuộc trong chủng tánh khác nhau[12] cùng đến đây và giả sử có một người nói với những người ấy rằng, ‘Các ngươi hãy đến đây, nếu ai sanh trong chủng tộc Sát-lợi hay chủng tộc Phạm chí thì chỉ những người ấy mới có thể mang bột tắm[13] đi đến nước để tắm rửa, trừ khử dơ bẩn cho sạch sẽ’. Nà y Phạm chí, ý ngươi nghĩ sao? Phải chăng chỉ có những người thuộc chủng tộc Sát-lợi hay Phạm chí mới có thể mang bột tắm đi tắm rửa, trừ khử dơ bẩn cho sạch sẽ và những người thuộc chủng tộc Cư sĩ hay không Công sư không thể mang bột tắm đi đến nước để tắm rửa, trừ khử dơ bẩn cho thật sạch sẽ chăng? Hay tất cả những người trong một trăm chủng tộc khác nhau đều có thể mang bột tắm đi đến nước để tắm rửa, trừ khử dơ bẩn cho thật sạch sẽ?”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la đáp:

“Cù-đà m, tất cả những người trong một trăm chủng tộc khác nhau ấy đều có thể mang bột tắm đi đến nước để tắm rửa, trừ khử dơ bẩn cho thật sạch sẽ.”

“Cũng vậy, nà y Phạm chí, Ta tự mình biết rõ, thấu triệt khi thiết lập tà i vật tự hữu cho mọi người, đó là pháp tịch tịnh, pháp tịch diệt, pháp giác đạo, pháp thiện thú.”

Thế Tôn lại hỏi:

“Nà y Phạm chí, ý ngươi nghĩ sao? Nếu những người trong trăm chủng tộc khác nhau cùng đến đây và giả sử có một người nói với họ rằng, ‘Các ngươi hãy đến đây. Nếu ai sanh trong chủng tộc Sát-lợi hay chủng tộc Phạm chí, thì những người ấy mới có thể dùng cây chiên đà n và sa-la thật khô là m mồi lửa, rồi lấy dùi mà dùi cho phát lửa và bùng cháy’. Nà y Phạm chí, ý ngươi nghĩ sao? Phải chăng chỉ chủng tộc Sát-lợi hay chủng tộc Phạm chí, những người nà y mới có thể dùng cây chiên đà n và sa-la thật khô là m mồi lửa, lấy dùi mà dùi cho phát lửa và bùng cháy? Còn những người thuộc chủng tộc Cư sĩ hay Công sư phải lấy ván máng heo, máng chó khô, cây Y-lan-đà n và các thứ gỗ xấu khác để là m mồi lửa, rồi lấy dùi mà dùi cho phát lửa và bùng cháy? Hay tất cả những người trong chủng tộc khác đều có thể dùng bất cứ loại cây nà o là m mồi lửa, rồi lấy dùi mà dùi cho phát lửa và bùng cháy?”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la đáp rằng:

“Cù-đà m, tất cả những người trong chủng tộc khác nhau đều có thể dùng bất cứ loại cây gỗ nà o là m mồi lửa, rồi lấy dùi mà dùi cho phát lửa và bùng cháy.”

“Cũng vậy, nà y Phạm chí, Ta tự mình biết rõ, thấu triệt khi thiết lập loại tà i vật tự hữu cho mọi người. Đó là pháp tịch tịnh, pháp tịch diệt, pháp giáo đạo, pháp thiện thú.”

Thế Tôn lại hỏi:

“Nà y Phạm chí, những người trong chủng tộc khác nhau ấy đều có thể dùng bất cứ loại cây gỗ nà o là m mồi lửa, rồi lấy dùi mà dùi cho phát lửa và bùng cháy. Tất cả những thứ lửa ấy đều có ngọn, có mà u sắc, có sức nóng, có ánh sáng, đều có thể dùng và o công việc lửa. Có trường hợp nà o chỉ độc nhất loại nà y mới có ngọn, có mà u sắc, có sức nóng, có ánh sáng, có thể dùng và o công việc lửa? Hay chỉ độc nhất loại lửa kia không có ngọn, không có mà u sắc, không có sức nóng, không có ánh sáng, không thể dùng và o việc lửa? Hay tất cả thứ lửa ấy đều có ngọn, có mà u sắc, có ánh sáng, có thể dùng và o việc lửa?”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la đáp rằng:

“Cù-đà m, những người trong trăm chủng tộc khác nhau đều có thể dùng bất cứ loại cây gỗ nà o để là m mồi lửa, rồi lấy dùi mà dùi cho phát lửa và bùng cháy. Tất cả những thứ lửa ấy đều có ngọn, có mà u sắc, có sức nóng, có ánh sáng, đều có thể dùng và o việc lửa. Nếu nói độc nhất chỉ có loại lửa nà y mới có ngọn, có mà u sắc, có sức nóng, có ánh sáng và có thể dùng và o việc lửa, trường hợp nà y không thể có.Và nếu nói rằng độc nhất loại lửa kia không có ngọn, không có mà u sắc, không có sức nóng, không có ánh sáng, không thể dùng và o việc lửa, trường hợp nà y cũng không thể có.

Nhưng tất cả thứ lửa ấy đều có ngọn, có mà u sắc, có sức nóng, có ánh sáng và đều có thể dùng và o việc lửa.”

“Cũng vậy, nà y Phạm chí, Ta tự mình biết rõ, thấu triệt khi thiết lập tà i vật tự hữu cho mọi người. Đó là pháp tịch tịnh, pháp tịch diệt, pháp giáo đạo, pháp thiện thú.”

Thế Tôn lại hỏi:

“Nà y Phạm chí, ý ngươi nghĩ sao? Nếu những người trăm chủng tộc khác nhau ấy đều có thể dùng bất cứ loại cây gỗ nà o để là m mồi lửa, rồi lấy dùi mà dùi cho phát lửa và bùng cháy, và giả sử có người mang cỏ khô hay cây khô bỏ và o trong lửa, bốc cháy thà nh ngọn, thà nh mà u sắc, thà nh sức nóng, thà nh khói. Có trường hợp nà o mà ngọn, mà u sắc, sức nóng và khói của lửa nà y khác với ngọn, với mà u sắc, sức nóng và khói của lửa kia khác nhau chăng?”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la đáp:

“Cù-đà m, nếu những người trăm chủng tộc khác nhau ấy đều có thể dùng bất cứ loại cây gỗ nà o để là m mồi lửa, rồi lấy dùi mà dùi cho phát lửa và bùng cháy, và giả sử có người mang cỏ khô hay cây khô bỏ và o trong lửa, bốc cháy thà nh ngọn, thà nh mà u sắc, thà nh sức nóng, thà nh khói, thì tôi đối với ngọn, với mà u sắc, sức nóng và khói của kửa kia không cho rằng có sự khác nhau.”

Thế Tôn nói:

“Cũng vậy, lửa mà Ta đạt được, sự không phóng dật mà Ta đạt được có khả năng đốt cháy sự phóng dật và mạn cống cao. Ta đối với lửa nà y hay lửa kia, không hề chủ trương có sự sai biệt.”

Phạm chí Uất-sấu-ca-la bạch rằng:

“Bạch Thế Tôn, con đã hiểu. Bạch Thiện Thệ, con đã rõ. Bạch Thế Tôn, con nay xin tự quy y Phật, Pháp và chúng Tỳ-kheo. Cúi mong Thế Tôn nhận con là m Ưu-bà -tắc. Kể từ hôm nay, trọn đời quy y cho đến mạng tận.”

Phật thuyết như vậy. Phạm chí Uất-sấu-ca-la sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hà nh.

-ooOoo-

Chú thích:

[01] Tương đương Pāli: M. 96. Esukārisuttaṃ.

[02] Uất-sấu-ca-la 鬱 瘦 歌 邏; Pāli: Esukārī.

[03] CÆ° sÄ© å± å£«; Pāli: Vessa (Phệ-xá), giai cấp thứ dân. NÆ¡i khác, từ CÆ° sÄ© đồng nhất với Pāli: gahapati, gia chủ, hay trưởng giả.

[04] Công sư 一 師; Pāli: Sudda (Thủ-đà -la), cùng đinh hay nô lệ.

[05] Hán: tự tri 自 知, ở đây nên hiểu là “được đồng ý” theo nghĩa được thí dụ dưới. Pāli: kiṃ pana… sabbo loko… etad abbhanujānāti, có phải tất cả thế gian đều đồng ý điều nà y?

[06] Nguyên Hán: thứ cơ 庶 幾, chỉ sự rộng lượng, hay cho người khác.

[07] Pāli: sandhana, tà i sản, hay tư hữu.

[08] Pāli: bhikkhacāriya, sự khất thực.

[09] Hán: điền tác 田 作. Pāli: kasigorakkha, cà y ruộng và nuôi bò.

[10] Hán: ma 麻. Bản Pāli: asitabyābhaṠgī, lưỡi liềm và đòn gánh.

[11] Xem cht.5 trên.

[12] Nguyên Hán: bách chủng nhân 百 種 人.

[13] Nguyên Hán: tháo đậu 澡 豆.

-ooOoo-

đầu trang

trang kế