中 阿 含 經 KINH TRUNG A HÀM Hán Dịch: Phật Ðà Da Xá & Trúc Phật Niệm, Việt Dịch & Hiệu Chú: Thích Tuệ Sỹ

13. PHẨM CĂN BỔN PHÂN BIỆT

168. KINH Ý HÀNH^[1]

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Phật du hóa tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng lâm, vườn Cấp cô độc.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng:

“Nay Ta sẽ nói pháp cho các ngươi nghe, vi diệu ở đoạn đầu, vi diệu ở đoạn giữa, và đoạn cuối cũng vi diệu; có văn, có nghĩa đầy đủ, thanh tịnh, hiển hiện phạm hạnh. Đó là kinh “Phân biệt ý hà nh” về sự thọ sanh theo ý hà nh[02]. Hãy lắng nghe, hãy khéo tư niệm kỹ”.

Bấy giờ các Tỳ-kheo vâng lời, lắng nghe.

Phật nói:

“Sao gọi là sự tái sinh do ý hà nh đưa tới? Nếu các Tỳ-kheo ly dục, ly ác bất thiện pháp, có giác, có quán, chứng được Sơ thiền[03], thà nh tựu an trụ. Vị ấy đối với định nà y, vui sướng trụ ở đó. Vị ấy đối với định kia đã ham muốn trụ ở đó, tất có trường hợp nà y, trụ và o đó, khoái lạc đó, mạng chung sanh trong cõi Phạm thân. Các trời Phạm thân[04] sanh ở đó, sống ở đó, thọ hưởng hỷ lạc phát sanh do ly dục; và Tỳ-kheo sống ở đây[05] nhập Sơ thiền, thọ hưởng hỷ lạc do ly dục sanh. Hai thứ hỷ và lạc do ly dục sanh nà y không có sai khác, cả hai đều bằng nhau. Vì sao vậy? Vì trước tiên ở đây hà nh định, sau đó mới sanh và o chỗ ấy. Kia đối với định nà y, tu như vậy, tập như vậy, phát triển như vậy, sẽ sanh và o trong cõi Phạm thân. Như vậy là ý hà nh sanh.

“Lại nữa, Tỳ-kheo giác quán đã tịch tĩnh, nội tĩnh, nhất tâm, không giác, không quán, chứng đệ Nhị thiền, thà nh tựu và an trụ. Đối với định lực nà y, vị ấy vui sướng muốn trụ ở đó. Đối với định nà y, khi đã trụ ở đó, tất có trường hợp nà y, trụ nơi đó, khoái lạc nơi đó, mạng chung sanh và o cõi trời Hoảng dục[06]. Các trời Hoảng dục sanh ở đó, sống ở đó, thọ hưởng hỷ lạc do định sanh; và Tỳ-kheo trụ ở đây, nhập đệ nhị thiền, thọ hưởng hỷ lạc do định sanh. Hai hỷ lạc do định sanh nà y không có sai khác, cả hai đều đồng nhau. Vì sao vậy? Vì trước tiên ở đâu hà nh định, sau đó sanh và o chỗ kia. Kia đối với định nà y, tu như vậy, tập như vậy, phát triển như vậy, sẽ sanh trong cõi Hoảng dục thiên. Như vậy gọi là ý hà nh sanh.

“Lại nữa Tỳ-kheo, ly hỷ dục, xả, vô cầu, an trụ, chánh niệm, chánh trí mà thân cảm giác lạc, điều được Thánh gọi là được Thánh xả, niệm, lạc trụ, chứng đệ Tam thiền, thà nh tựu an trụ. Đối với định nà y, vị ấy vui sướng muốn trụ ở đó. Đối với định lạc nà y, vị kia vui sướng muốn trụ ở đó, tất có trường hợp nà y, trụ nơi đó, khoái lạc nơi đó, thân hoại mạng chung sanh và o cõi Biến tịnh thiên[07]. Các trời Biến tịnh sanh ở đó, sống ở đó, thọ hưởng diệu lạc do ly hỷ; và Tỳ-kheo sống ở đây nhập Tam thiền nà y, thọ hưởng diệu lạc do ly hỷ. Diệu lạc do ly hỷ nà y không có sai khác, cả hai đều đồng nhau. Vì sao vậy? Vì trước tiên ở đâu hà nh định, sau đó sanh và o chỗ kia. Kia đối với định nà y, tu như vậy, tập như vậy, phát triển như vậy, sẽ sanh trong cõi Biến tịnh thiên. Như vậy là ý hà nh sanh.

“Lại nữa Tỳ-kheo, diệt lạc, diệt khổ, hỷ và ưu vốn có từ trước cũng đã diệt, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh, chứng đệ Tứ thiền, thà nh tựu an trụ. Đối với định nà y, vị ấy vui sướng muốn trụ ở đó, tất có trường hợp nà y, trụ ở đó, khoái lạc ở đó, thân hoại mạng chung sanh lên cõi trời Quả thật thiên[08]. Các trời Quả thật thiên, sanh ở đó, sốngï ở đó, thọ hưởng diệu lạc do xả niệm thanh tịnh; và Tỳ-kheo sốngï ở đây, nhập đệ Tứ thiền, thọ hưởng diệu lạc do xả niệm thanh tịnh. Hai diệu lạc do xả niệm thanh tịnh nà y không có sai khác, cả hai đều đồng nhau. Vì sao vậy? Vì trước tiên ở đây hà nh định, sau đó sanh và o chỗ kia. Kia đối với định nà y, tu như vậy, tập như vậy, phát triển như vậy, sẽ sanh trong cõi Quả thật thiên. Như vậy là ý hà nh sanh.

“Lại nữa Tỳ-kheo, vượt qua tất cả sắc tưởng, hữu đối tưởng, không truy niệm bất cứ tưởng nà o, nhập vô biên không, thà nh tựu an trụ không vô biên xứ. Đối với định lạc nà y, vị ấy vui sướng muốn trụ ở đó. Đối với định lạc nà y khi đã vui sướng muốn trụ ở đó, tất có trường hợp nà y, trụ ở đó, khoái lạc ở đó, mạng chung sanh và o trong cõi Vô lượng không xứ thiên. Các trời Vô lượng không xứ thiên sanh ở đó, sốngï ở đó, thọ hưởng vô lượng không xứ tưởng; và Tỳ-kheo ở đây thọ hưởng vô lượng không xứ tưởng. Hai vô lượng không xứ tưởng nà y không có sai khác, cả hai đều đồng nhau. Vì sao vậy? Vì trước tiên ở đây hà nh định, sau đó sanh và o chỗ kia. Kia đối với định nà y, tu như vậy, tập như vậy, phát triển như vậy, sẽ sanh và o cõi Vô lượng không xứ thiên. Như vậy là ý hà nh sanh.

“Lại nữa Tỳ-kheo, vượt qua vô lượng không xứ, nhập vô lượng thức xứ, thà nh tựu an trụ vô lượng thức xứ. Đối với định nà y, vị ấy vui sướng muốn trụ ở đó. Đối với định lạc nà y khi đã vui sướng muốn trụ ở đó, tất có trường hợp nà y, trụ ở đó, khoái lạc ở đó, mạng chung sanh và o trong cõi Vô lượng thức xứ thiên. Các trời Vô lượng thức xứ thiên sanh ở đó, sốngï ở đó, thọ hưởng vô lượng thức xứ tưởng; và Tỳ-kheo sốngï ở đây thọ hưởng vô lượng thức xứ tưởng. Hai vô lượng thức tưởng nà y không có sai khác, cả hai đều đồng nhau. Vì sao vậy? Vì trước tiên ở đây hà nh định, sau đó sanh và o chỗ kia. Kia đối với định nà y, tu như vậy, tập như vậy, phát triển như vậy, sẽ sanh và o cõi Vô lượng thức xứ. Như vậy là ý hà nh sanh.

“Lại nữa Tỳ-kheo, vượt qua vô lượng thức xứ, nhập vô sở hữu thì thà nh tựu an trụ vô sở hữu xứ. Đối với định nà y, vị ấy vui sướng muốn trụ ở đó. Đối với định nà y khi đã vui sướng muốn trụ ở đó, tất có trường hợp nà y, trụ ở đó, khoái lạc ở đó, mạng chung sanh và o trong cõi Vô sở hữu xứ thiên. Các trời Vô sở hữu xứ thiên sanh ở đó, sốngï ở đó, thọ hưởng vô sở hữu xứ tưởng; và Tỳ-kheo trụ ở đây thọ hưởng vô lượng thức xứ tưởng. Hai vô sở hữu xứ tưởng nà y không có sai khác, cả hai đều đồng nhau. Vì sao vậy? Vì trước tiên ở đây hà nh định, sau đó sanh và o chỗ kia. Kia đối với định nà y, tu như vậy, tập như vậy, phát triển như vậy, sẽ sanh và o cõi Vô sở hữu xứ thiên. Như vậy là ý hà nh sanh.

“Lại nữa Tỳ-kheo, vượt qua tất cả vô sở hữu xứ tưởng, nhập phi hữu tưởng phi vô tưởng, thà nh tựu an trụ phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ. Đối với định nà y, vị ấy vui sướng muốn trụ ở đó. Đối với định nà y khi đã muốn trụ ở đó, tất có trường hợp nà y, trụ ở đó, khoái lạc ở đó, mạng chung sanh và o trong Phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ thiên. Chư Thiên trên cõi trời Phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ thiên sanh ở đó, sốngï ở đó, thọ hưởng phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ tưởng; và Tỳ-kheo trụ ở đây thọ hưởng phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ tưởng. Hai tưởng nà y không có sai khác, cả hai đều đồng nhau. Vì sao vậy? Vì trước tiên ở đây hà nh định, sau đó sanh và o chỗ kia. Kia đối với định nà y, tu như vậy, tập như vậy, phát triển như vậy, sẽ sanh và o Phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ thiên. Như vậy là ý hà nh sanh.

“Lại nữa Tỳ-kheo, vượt qua tất cả Phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ tưởng, nhập tưởng thọ diệt, tự thân tác chứng, thà nh tựu an trụ, do tuệ kiến đoạn trừ các lậu, chứng đắc tận trí. Trong các định, định nà y được nói là tối đệ nhất, tối đại, tối thượng, tối diệu. Ví như do bò mà có sữa, do sữa có lạc, do lạc có sanh tô, do sanh tô có thục tô, do thục tô có tinh tô. Tô tinh nà y được nói là tối đệ nhất, tối đại, tối thượng, tối thắng, tối diệu. Do chứng đắc định nà y, y nơi định nà y, trụ ở định nà y, không còn thọ lãnh sự khổ của sanh, già , bệnh, chết. Đó là tận cùng sự khổ”.

Phật thuyết như vậy, các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hà nh.

-ooOoo-

Chú thích:

[01] TÆ°Æ¡ng đương Pāli, M.120  Sankhārupatti-sutta.

[02] Ý hà nh sanh 意 行 生, thọ sanh do hà nh nghiệp của ý. Pāli: SaṠkhāruppatti.

[03] Đây bắt đầu từ Sắc giới. Bản Pāli bắt đầu từ Dục giới.

[04] Phạm thân thiên 梵 身 天, cũng nói là Phạm chúng thiên. Pāli: Brahmakāyika.

[05] Tỳ-kheo đang sống ở Dục giới nhưng nhập Sơ thiền.

[06] Hoảng dục thiên 晃 昱 天, hay Quang âm thiên, hay Cực quang thiên. Pāli: Ābhassara.

[07] Biến tịnh thiên 遍 淨 天. Pāli: Subhakiṇhā.

[08] Quả thật thiên 果 實 天 hay Quảng quả thiên 廣 果 天. Pāli: Vedapphalā.

-ooOoo-

đầu trang

trang kế