中 阿 含 經 KINH TRUNG A HÀM Hán Dịch: Phật Ðà Da Xá & Trúc Phật Niệm, Việt Dịch & Hiệu Chú: Thích Tuệ Sỹ

18. PHẨM LỆ

214. KINH BỆ-HA-ĐỀ^[1]

Tôi nghe như vầy:

Một thời Phật du hóa tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng, vườn Cấp cô độc.

Bấy giờ Tôn giả A-nan trú tại Xá-vệ, có chút việc tại Đông viên Lộc mẫu giảng đường. Lúc đó Tôn giả A-nan dẫn một thầy Tỳ-kheo ra khỏi Xá-vệ  [02] , đến Đông viên Lộc mẫu giảng đường. Công việc xong, Tôn giả dẫn thầy Tỳ-kheo trở về vườn Cấp cô độc, trong rừng Thắng.

Khi ấy Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la cỡi trên con voi Nhất-bôn-đà -lị [03] cùng với Đại thần Thi-lị-a-trà [04] từ thà nh Xá-vệ đi ra. Tôn giả A-nan khi ấy nhìn thấy Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la từ xa đi đến, bèn hỏi vị Tỳ-kheo đồng hà nh rằng:

“Có phải là Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la ấy không?”

Vị Tỳ-kheo đáp:

“Đúng vậy.”

Tôn giả A-nan liền tẻ xuống đường, lánh và o một gốc cây. Vua Ba-tư-nặc từ xa nhìn thấy Tôn giả A-nan nơi gốc cây bèn hỏi:

“Nà y Thi-lị-a-trà , có phải là Sa-môn A-nan ấy không?”

Thi-lị-a-trà đáp:

“Đúng vậy.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la bảo Đại thần Thi-lị-a-trà :

“Khanh hãy giục voi đến chỗ Sa-môn A-nan.”

Thi-lị-a-trà vâng lệnh bèn giục voi đến chỗ A-nan.

Rồi Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la vui mừng hỏi:

“A-nan, từ đâu đến đây và muốn đi đâu bây giờ?”

“Tôn giả A-nan trả lời:

“Đại vương, tôi từ Đông viên Lộc mẫu giảng đường đến và muốn trở về vườn Cấp cô độc, trong rừng Thắng.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la nói:

“A-nan, nếu tại Thắng lâm không có việc gì gấp, xin Ngà i từ mẫn đi cùng tôi đến sông A-di-la-bà -đề [05].

Tôn giả A-nan nhận lời Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la. Nhà vua để Tôn giả A-nan đi trước, rồi cùng đến sông A-di-la-bà -đề. Đến nơi, vua bước xuống, lấy yên voi gấp là m tư, trải lên đất và mời Tôn giả A-nan:

“Xin mời ngồi trên chỗ nà y!”

Tôn giả A-nan đáp:

“Thôi được rồi, Đại vương, trong lòng thỏa mãn là đủ.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại ba lần mời Tôn giả A-nan:

“A-nan, xin mời ngồi lên chỗ nà y.”

Tôn giả A-nan cũng đáp lại ba lần:

“Thôi được rồi, Đại vương, trong lòng thỏa mãn là đủ. Tôi đã có sẵn tọa cụ. Tôi sẽ ngồi nơi đây.”

Nói xong Tôn giả A-nan trải tọa cụ và ngồi kiết già .

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la chà o hỏi A-nan rồi ngồi xuống một bên mà nói rằng:

“A-nan, tôi có điều muốn hỏi mong ngà i cho phép.”

Tôn giả A-nan trả lời.

“Đại vương, ngà i có điều gì cứ hỏi; tôi nghe sẽ suy nghĩ.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la hỏi:

“A-nan, Đức Thế Tôn có hà nh những thân hà nh như vậy chăng? Tức là thân hà nh mà các Sa-môn, Phạm chí ghê tởm chăng?”

Tôn giả A-nan đáp:

“Đại vương, Như Lai không có những thân hà nh như vậy tức là thân hà nh mà các Sa-môn Phạm chí, những người thông minh trí tuệ và hà ng thế gian khác ghê tởm.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la nghe xong khen rằng:

“Là nh thay! Là nh thay! A-nan, điều mà tôi không đủ khả năng để nói, kể cả những người thông minh trí tuệ, và những hà ng thế gian khác, thì A-nan đủ khả năng. Nà y A-nan, nếu ai không nhận định kỹ mà đã chê bai hay khen ngợi thì tôi không coi đó là chơn thật. Nà y A-nan, Đức Thế Tôn có những thân hà nh như vầy, những thân hà nh mà các Sa-môn Phạm chí những người thông minh trí tuệ và những hà ng thế gian khác ghê tởm chăng?”

Tôn giả A-nan trả lời:

“Đại vương, Như Lai không bao giờ hà nh những thân hà nh như vậy, tức những thân hà nh mà các Sa-môn Phạm chí những người thông minh trí tuệ và những hà ng thế gian khác ghê tởm.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi:

“A-nan, thế nà o là thân hà nh?”  [06]

A-nan đáp:

“Đại vương, đó là những thân hà nh bất thiện.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi.

“Thế nà o là thân hà nh bất thiện?”

A-nan đáp:

“Đó là những thân hà nh có tội.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi:

“A-nan, thế nà o là thân hà nh có tội?”

Tôn giả A-nan đáp:

“Đại vương, đó là những thân hà nh bị người trí ghê tởm [07].”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi:

“A-nan, thế nà o là thân hà nh bị người trí ghê tởm?”

Tôn giả A-nan đáp:

“Đại vương, đó là những thân hà nh hại mình, hại người, hại cả hai, diệt trí tuệ, hỗ trợ sự ác, không chứng đắc Niết-bà n, không dẫn đến trí, không dẫn đến giác, không dẫn đến Niết-bà n. Người ấy đối với pháp nên hà nh, không biết như thật, đối với pháp không nên hà nh cũng không biết như thật. Khi đối với pháp nên hà nh không biết như thật, và pháp không nên hà nh cũng không biết như thật rồi, đối với pháp nên chấp thủ không biết như thật, và đối với pháp không nên chấp thủ cũng không biết như thật. Sau khi đối với pháp nên thủ đã không biết như thật, và đối với pháp không nên thủ cũng không biết như thật rồi, đối với pháp nên đoạn trừ không biết như thật, và đối với pháp không nên đoạn trừ cũng không biết như thật. Sau khi đối với pháp nên đoạn trừ đã không biết như thật, và đối với pháp không nên đoạn trừ cũng không biết như thật; thì đối với pháp nên thà nh tựu không biết như thật và đối với pháp không nên thà nh tựu cũng không biết như thật. Sau khi đối với pháp nên thà nh tựu đã không biết như thật và pháp không nên thà nh tựu cũng không biết như thật rồi, do đó, pháp nên hà nh trì thì không hà nh, pháp không nên hà nh trì lại hà nh. Sau khi pháp nên hà nh trì thì không hà nh, pháp không nên hà nh trì lại hà nh rồi, đối với pháp nên thủ thì không thủ và pháp không nên thủ lại thủ. Sau khi đối với pháp nên thủ thì không thủ, đối với pháp không nên thủ lại thủ rồi, đối với pháp nên đoạn trừ thì không đoạn trừ, đối với pháp không nên đoạn trừ lại đoạn trừ. Sau khi đối với pháp nên đoạn trừ thì không đoạn trừ, và đối với pháp không nên đoạn trừ lại đoạn trừ rồi, đối với pháp nên thà nh tựu thì không thà nh tựu, và đối với pháp không nên thà nh tựu lại thà nh tựu. Sau khi pháp nên thà nh tựu thì không thà nh tựu, và pháp không nên thà nh tựu lại thà nh tựu rồi thì pháp bất thiện cà ng tăng và pháp thiện cà ng giảm. Vì vậy, Như Lai không bao giờ hà nh những pháp ấy.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi:

“A-nan, tại sao Như Lai không bao giờ hà nh những pháp ấy?”

Tôn giả A-nan đáp:

“Đại vương, ly dục và dục đã diệt tận, ly nhuế và nhuế đã diệt tận, ly si và si đã diệt tận, Như Lai đoạn trừ tất cả pháp bất thiện, thà nh tựu tất cả pháp thiện. Đây là Bậc Thầy khuyến giáo, Bậc Thầy vi diệu, Bậc Thầy khéo tùy thuận, là Vị dẫn dắt điều ngự, tùy thuận điều ngự, là Vị nói năng toà n thiện, nói năng vi diệu, nói năng khéo tùy thuận. Cho nên Như Lai trọn không bao giờ hà nh những pháp bất thiện ấy.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la khen rằng:

“Là nh thay! Là nh thay! A-nan, Như Lai không bao giờ hà nh những pháp không nên hà nh. Vì sao vậy? Vì Như Lai là Bậc Vô Sở Trước, Chánh Đẳng Giác. A-nan, ngà i là đệ tử của vị Đạo sư ấy, học đạo để chứng đắc Niết-bà n an ổn vô thượng, mà còn không hà nh pháp ấy, huống nữa Đức Như Lai lại hà nh các pháp ấy sao?”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi:

“A-nan, Như Lai có hà nh những thân hà nh như vầy, tức là thân hà nh mà các Sa-môn Phạm chí, những người thông trí tuệ và các hà ng thế gian khác không ghê tởm chăng?”

Tôn giả A-nan đáp:

“Đại vương, Như Lai tất nhiên hà nh những thân hà nh như vậy, tức thân hà nh các Sa-môn Phạm chí, những người thông minh trí tuệ và các hà ng thế gian khác không ghê tởm.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi:

“A-nan, thân hà nh đó là như thế nà o?”

Tôn giả A-nan đáp:

“Đại vương, đó là những thân hà nh thiện.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi:

“A-nan, thế nà o là thân hà nh thiện?”

Tôn giả A-nan trả lời:

“Đại vương, đó là thân hà nh không có tội.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi:

“A-nan, thế nà o là thân hà nh không có tội?”

Tôn giả A-nan trả lời:

“Đại vương, đó là thân hà nh mà kẻ trí không ghê tởm.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi:

“A-nan, thế nà o là thân hà nh mà kẻ trí không ghê tởm?”

Tôn giả A-nan trả lời:

“Đại vương, đó là những thân hà nh không hại mình, không hại người, không hại cả hai, có giác, có tuệ, không hỗ trợ bởi sự ác, chứng đắc Niết-bà n, đưa đến trí, đưa đến giác ngộ, đưa đến Niết-bà n. Đối với pháp nên hà nh thì biết như thật, đối với pháp không nên hà nh cũng biết như thật. Sau khi đối với pháp nên hà nh đã biết như thật, đối với pháp không nên hà nh cũng biết như thật rồi, đối với pháp nên thủ biết như thật, đối với pháp không nên thủ cũng biết như thật. Sau khi đối với pháp nên thủ đã biết như thật, và đối với pháp không nên thủ cũng biết như thật rồi, đối với pháp nên đoạn trừ biết như thật, và pháp không nên đoạn trừ biết như thật. Sau khi đối với pháp đã biết như thật và pháp không nên đoạn trừ đã biết như thật rồi, đối với pháp nên thà nh tựu biết như thật và pháp không nên thà nh tựu cũng biết như thật. Sau khi đối với pháp nên thà nh tựu đã biết như thật và pháp không nên thà nh tựu cũng biết như thật rồi, đối với pháp nên hà nh thì hà nh, đối với pháp không nên hà nh thì không hà nh. Sau khi đối với pháp nên hà nh thì hà nh, đối với pháp không nên hà nh thì không hà nh rồi, đối với pháp nên thủ thì thủ, đối với pháp không nên thủ thì không thủ. Sau khi đối với pháp nên thủ thì thủ, đối với pháp không nên thủ thì không thủ rồi, đối với pháp nên đoạn trừ thì đoạn trừ đối với pháp nên đoạn trừ thì không đoạn trừ. Sau khi biết pháp nên đoạn trừ thì đoạn trừ, và pháp không nên đoạn trừ thì không đoạn trừ rồi, đối với pháp nên thà nh tựu thì thà nh tựu và đối với pháp không nên thà nh tựu thì không thà nh tựu. Sau khi đối với pháp nên thà nh tựu thì thà nh tựu, pháp không nên thà nh tựu thì không thà nh tựu rồi, pháp bất thiện cà ng giảm, pháp thiện cà ng tăng trưởng. Cho nên Như Lai tất nhiên hà nh những pháp ấy.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại hỏi:

“A-nan, tại sao Như Lai tất nhiên hà nh những pháp ấy?”

Tôn giả A-nan trả lời:

“Đại vương, ly dục và dục đã diệt tận, ly nhuế và nhuế đã diệt tận, ly si và si đã diệt tận, Như Lai đã thà nh tựu tất cả pháp thiện, và đoạn trừ tất cả pháp bất thiện. Ngà i là Bậc Thầy khuyến giáo, Bậc Thầy vi diệu, Bậc Thầy khéo tùy thuận, là Vị hướng dẫn điều ngự và tùy thuận điều ngự, là Vị nói năng toà n thiện, nói năng vi diệu, nói năng khéo tùy thuận, cho nên Như Lai tất nhiên hà nh những pháp ấy.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la khen ngợi:

“Hay thay, hay thay, A-nan, NhÆ° Lai tất nhiên hà nh những pháp nên hà nh. Vì sao vậy? Vì NhÆ° Lai là Bậc Vô Sở Trước, là Bậc Đẳng Chánh Giác. Nà y A-nan, Ngà i là bậc đệ tá»­ của Đức Đạo SÆ° ấy, học đạo để chứng đắc Niết-bà n an ổn vô thường, mà còn phải hà nh những pháp ấy, huống nữa NhÆ° Lai lại không hà nh những pháp ấy sao? A-nan nói thật khéo léo khiến tôi hoan há»·. Nếu A-nan được phép thâu nhận thuế tô trong là ng, tôi sẽ vì pháp mà bố thí thuế tô đó. Nếu A-nan được phép tùy thuận nhận voi, ngá»±a, trâu, dê, tôi sẽ vì pháp mà bố thí voi, ngá»±a, trâu, dê đó. Nếu A-nan được phép thâu nhận đà n bà con gái, tôi sẽ vì pháp mà bố thí vợ, đà n bà , con gái. Nếu A-nan được phép thâu nhận và ng bạc châu báu [08], tôi sẽ vì pháp mà bố thí và ng bạc và châu báu. NhÆ°ng A-nan không được phép thâu nhận và ng bạc và châu báu nhÆ° thế. VÆ°Æ¡ng gia Câu-tát-la của tôi có một chiếc áo tên là bệ-ha-đề [09] rất tốt, tôi đặt nó trong ống cán dù, được gởi đến để là m tin [10]. Trong các loại áo kiếp-bối  [11]của vÆ°Æ¡ng gia Câu-tát-la, áo nà y là bậc nhất trong tất cả. Vì sao vậy? Áo bệ-ha-đề dà i mười sáu khủy tay. Tôi nay vì Pháp đem chiếc áo nà y bố thí A-nan. A-nan sẽ dùng nó mà may thà nh ba y để vÆ°Æ¡ng gia Câu-tát-la ấy được mãi mãi tăng ích phước là nh.”

Tôn giả A-nan đáp:

“Thôi đủ rồi Đại vương? Trong tâm thỏa mãn là đủ. Tôi đã có đủ ba y rồi.”

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại thưa:

“A-nan, xin nghe tôi nói một ví dụ, người có trí tuệ nghe ví dụ sẽ thấu rõ ý nghĩa. Ví như sau trận mưa lớn, nước đầy cả sông A-di-la-bà -đề nà y, ngập cả hai bên bờ và chảy trà n ra cả ngoà i. A-nan có thấy vậy không?”

Tôn giả A-nan đáp: Đại vương, tôi có thấy.

Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la lại thưa rằng:

“Cũng thế, nà y A-nan, nếu có ba y thì hãy đem cho các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, các vị tiệm học, xá-la, xá-la-ma-ni-ly [12]. Còn A-nan đem bệ-ha-đề nà y là m thà nh ba y để vương gia Câu-tát-la được tăng ích phước là nh.”

Tôn giả A-nan im lặng nhận lời. Khi biết A-nan nhận rồi, Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la sau khi theo pháp bố thí chiếc y bệ-ha-đề cho Tôn giả A-nan rồi, liền từ chỗ đứng dậy nhiỠu quanh ba vòng rồi lui về. Sau khi vua đi không bao lâu, Tôn giả A-nan bèn đem chiếc y bệ-ha-đề đến trước Phật, cúi đầu đảnh lỠdưới chân, rồi lui đứng một bên mà thưa rằng:

“Bạch Thế Tôn, hôm nay Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la vì pháp mà bố thí chiếc y bệ-ha-đề nà y, vậy con xin Thế Tôn đặt chân lên trên chiếc y nà y để vương gia nước Câu-tát-la được tăng ích phước là nh.”

Khi ấy Đức Thế Tôn bèn dẫm hai chân lên y bệ-ha-đề rồi bảo:

“A-nan, nếu ông đã bà n luận những gì cùng Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la hãy kể lại cho Ta nghe.”

Khi ấy Tôn giả A-nan bèn kể lại hết những điều đã luận bà n cùng vua nước Câu-tát-la cho Thế Tôn nghe rồi chắp tay thưa:

“Con nói như vậy không xuyên tạc Thế Tôn chăng? Con nói đúng sự thật, nói đúng như pháp, nói đúng pháp như pháp, đối với pháp như pháp không có điều gì sai lầm chăng?”

Đức Thế Tôn bảo:

“Ông nói như vậy là không xuyên tạc Ta, là nói sự thật, là nói đúng pháp, nói đúng như pháp, đối với pháp như pháp, không có điều gì sai lầm. Nà y A-nan, nếu Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la hỏi Ta bằng nghĩa nà y, với câu nà y, với văn nà y, Ta cũng trả lời bằng nghĩa nà y, với câu nà y, với văn nà y mà trả lời cho nhà vua.”

“A-nan, nghĩa ấy đúng như lời ông đã nói, ông nên theo đúng như vậy mà thọ trì. Vì sao vậy? Vì nói như vậy chính là nghĩa như vậy.”

Phật thuyết như vậy. Tôn giả A-nan và các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hà nh.

-ooOoo-

Chú thích:

[01] Tương đương Pāli, M.88. Bāhitika-suttaṃ.

[02] Tùng Xá-vệ xuất. Nói là ra khỏi, vì Đông viên (Pubbārāma) ở nên ngoà i cá»­a đông của thà nh Xá-vệ.

[03] Nhất-bôn-đà -lị 一 奔 陀 利. Pāli: EkapuṇdarÄ«ka, (Nhất bạch Liên hoa), được gọi nhÆ° vậy, vì hai bên hông nó có những đốm trắng hình hoa sen trắng.

[04] Thi-lị-a-trà 尸 利 阿 茶. Pāli: Sirivaddha.

[05] A-di-la-bà -đề (Pāli: aciravatī), từ trên lầu của vua Pasenadi có thể nhìn thấy con sông nà y.

[06] Thân hà nh: kāyasamācāra, hà nh vi của thân. Bản Pà li, câu hỏi nói: ”Thân hà nh đáng bị khiển trách ấy là gì?”

[07] Bản Pāli: những thân hà nh có hại (savyāpajjha).

[08] Hán: sanh sắc bảo 生 色 寶. Pāli: jātarūpa.

[09] Bệ-ha-đề 鞞 訶 提; ”dịch là chủng chủng thê, cũng nói là lụa”. (Phiên Phạn Ngữ 10, No.2026, Đại 54 tr.1051b). Pāli: bāhitikā, áo choà ng, áo khoác ngoà i.

[10] Bản Pāli nói, cuộn vải do vua Ajātasattu gởi tặng. Văn bản Hán có thể sót, vì câu nói không đủ nghĩa.

[11] Kiếp-bối, xem cth.15, Kinh 61.

[12] Tiệm học, xá-la, xá-la-ma-ni-ly 漸 å­¸, 舍 ç¾ , 舍 ç¾ æ‘© å°¼ 離, có lẽ phổ thông nói là Thức-xoa-ma-na, Sa-di và Sa-di-ni. Bản Pāli nói: sabrahmacārÄ«hi saṃbhajissati, được phân chia cho các vị đồng phạm hạnh.

-ooOoo-

đầu trang

trang kế