中 阿 含 經 KINH TRUNG A HÀM Hán Dịch: Phật Ðà Da Xá & Trúc Phật Niệm, Việt Dịch & Hiệu Chú: Thích Tuệ Sỹ

7. PHẨM TRƯỜNG THỌ VÆ¯Æ NG

83. KINH TRƯỞNG LÃO THƯỢNG TÔN THỤY MIÊN^[1]

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Phật du hóa tại nước Bà -kì-sấu[02], ở rừng Bố trong núi Ngạc, trong vườn Lộc dã[03].

Bấy giờ Tôn giả Đại Mục-kiền-liên ở tại nước Ma-kiệt-đà , trong là ng Thiện tri thức[04]. Lúc ấy, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên sống riêng một mình nơi yên tĩnh, ngồi tĩnh tọa tư duy nhưng mắc phải chứng buồn ngủ. Đức Thế Tôn ở xa biết Tôn giả Đại Mục-kiền-liên sống riêng một mình nơi yên tĩnh, ngồi tĩnh tọa tư duy và mắc phải chứng buồn ngủ. Đức Thế Tôn biết như vậy, Ngà i liền như vậy mà nhập định[05]. Do định như vậy, trong khoảnh khắc, như người lực sĩ co duỗi cánh tay, từ Bà -kì-sấu, rừng Bố trong núi Ngạc, trong vườn Lộc dã, Đức Thế Tôn bỗng biến mất khỏi chỗ đó, qua đến nước Ma-kiệt-đà , thôn Thiện tri thức, trước mặt Tôn giả Đại Mục-kiền-liên, rồi Đức Thế Tôn xuất định và nói rằng:

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, ngươi đang đắm trước thụy miên. Nà y Đại Mục-kiền-liên, ngươi đang đắm trước thụy miên[06].”

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên bạch Thế Tôn:

“Quả thật vậy, bạch Đức Thế Tôn”.

Phật lại nói:

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, nếu như sở tướng[07] nà o gây buồn ngủ, ngươi chớ tu tập tướng ấy và cũng đừng phát triển[08] nó. Như vậy, thụy miên mới có thể được diệt trừ.

“Nếu thụy miên của ngươi không diệt trừ, thì nà y Đại Mục-kiền-liên, hãy theo giáo pháp đã được nghe, tùy theo đó mà thọ trì, quảng bá và tụng đọc. Như vậy thụy miên mới có thể được diệt trừ.

“Nếu thụy miên của ngươi không diệt trừ, thì nà y Đại Mục-kiền-liên, hãy theo giáo pháp đã được nghe, tùy theo đó mà thọ trì, rồi diỠn rộng ra cho người khác nghe. Như vậy thụy miên mới có thể được diệt trừ.

“Nếu thụy miên của ngươi không diệt trừ, thì nà y Đại Mục-kiền-liên, hãy theo giáo pháp đã được nghe, tùy theo đó mà thọ trì, tâm suy niệm, tâm suy tư. Như vậy, thụy miên mới có thể được diệt trừ.

“Nếu thụy miên của ngươi không diệt trừ, thì nà y Đại Mục-kiền-liên, hãy dùng hai tay day[09] hai lỗ tai. Như vậy, thụy miên mới có thể được diệt trừ.

“Nếu thụy miên của ngươi không diệt trừ, thì nà y Đại Mục-kiền-liên, hãy lấy nước lạnh rửa mặt và dội ướt thân thể. Như vậy, thụy miên mới có thể được diệt trừ.

“Nếu thụy miên của ngươi không diệt trừ, thì nà y Đại Mục-kiền-liên, hãy đi ra ngoà i thất, xem khắp bốn phương, ngước nhìn các vì sao. Như vậy, thụy miên mới có thể được diệt trừ.

“Nếu thụy miên của ngươi không diệt trừ, thì nà y Đại Mục-kiền-liên, hãy đi ra ngoà i thất, đến khoảng đất trống phía đầu thất mà kinh hà nh, thủ hộ các căn, tâm an trụ bên trong, khởi hậu tiền tưởng[10]. Như vậy, thụy miên mới có thể được diệt trừ.

“Nếu thụy miên của ngươi không diệt trừ, thì nà y Đại Mục-kiền-liên, hãy bỏ con đường đang kinh hà nh, đến đầu con đường ấy, trải Ni-sư-đà n, ngồi kiết già . Như vậy, thụy miên mới có thể được diệt trừ.

“Nếu thụy miên của ngươi không diệt trừ, thì nà y Đại Mục-kiền-liên, hãy trở và o thất, gấp tư y Ưu-đa-la-tăng, trải trên giường, gấp Tăng-già -lê là m gối, nằm hông bên phải, hai chân chồng lên nhau, khởi minh tưởng[11], lập chánh niệm chánh trí và luôn luôn khởi ý tưởng muốn trỗi dậy[12]. Nà y Đại Mục-kiền-liên, đừng ham lạc thú giường nệm, đừng ham lạc thú ngủ nghỉ, đừng ham tà i lợi, đừng đắm trước danh dự[13]. Lý do vì sao? Vì Ta nói: ‘Tất cả pháp không thể hợp hội’, và cũng nói, ‘Có thể hợp hội’.

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, Ta nói pháp gì không thể hợp hội? Nà y Đại Mục-kiền-liên, nếu pháp đạo và tục mà cùng hợp hội thì Ta nói pháp nà y không thể hợp hội. Nà y Đại Mục-kiền-liên, nếu pháp đạo và tục mà cùng hợp hội thì có nhiều điều phải nói. Nếu có nhiều điều phải nói thì có trạo cử[14]. Nếu có trạo cử thì tâm không tịch tĩnh. Nà y Đại Mục-kiền-liên, nếu tâm không tịch tĩnh thì tâm rời xa định. Nà y Đại Mục-kiền-liên, do đó Ta nói là không thể hợp hội.

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, Ta nói pháp gì có thể cùng hợp hội? Nà y Đại Mục-kiền-liên, ở nơi rừng vắng kia[15], Ta nói pháp nà y có thể cùng hợp hội: núi rừng, dưới cây, chỗ an tĩnh không nhà n, núi cao, hang đá, vắng bặt âm thanh, viỠn ly, không ác, không người, có thể tùy thuận mà tĩnh tọa. Nà y Đại Mục-kiền-liên, Ta nói pháp nà y có thể cùng hợp hội.

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, nếu ngươi đi và o là ng khất thực, hãy nhà m tởm sự lợi lộc, nhà m tởm sự cúng dường, cung kính. Đối với lợi lộc, cúng dường, cung kính, tâm ngươi đã phát khởi sự nhà m tởm rồi mới và o là ng khất thực.

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, đừng đem ý cao đại mà và o là ng khất thực. Vì sao? Vì nhà trưởng giả có công việc gì đó, Tỳ-kheo đến khất thực khiến trưởng giả không chú ý. Tỳ-kheo liền nghĩ rằng: ‘Ai phá hoại ta ở nhà trưởng giả[16]? Vì sao? Vì ta và o nhà trưởng giả khất thực mà trưởng giả không chú ý”. Nhân đó sanh ưu sầu, nhân ưu sầu mà sanh trạo cử, nhân trạo cử mà tâm không tịch tĩnh, nhân tâm không tịch tĩnh nên tâm rời xa định.

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, khi ngươi thuyết pháp, đừng vì tranh luận. Nếu có tranh luận thì có nhiều lời, nhân nhiều lời mà có trạo cử, nhân trạo cử mà tâm không tịch tĩnh, nhân tâm không tịch tĩnh nên tâm rời xa định.

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, khi ngươi thuyết pháp đừng nói to, nói mạnh, như sư tử. Nà y Đại Mục-kiền-liên, khi ngươi thuyết pháp hãy hạ ý mà thuyết pháp, không ráng sức, tiêu diệt sức, dẹp bỏ sức, hãy thuyết pháp bằng sự không dùng cường lực, như sư tử[17].

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, hãy học như vậy”.

Bấy giờ Tôn giả Đại Mục-kiền-liên từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch áo vai phải, chắp tay hướng Phật, bạch rằng:

“Bạch Đức Thế Tôn, thế nà o là vị Tỳ-kheo đến chỗ cứu cánh, cứu cánh bạch tịnh, cứu cánh phạm hạnh và cứu cánh phạm hạnh cùng tột?”

Đức Thế Tôn bảo:

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, Tỳ-kheo khi đã thọ lạc, cảm thọ khổ, cảm thọ không lạc không khổ, vị ấy ở nơi các cảm thọ nà y mà quán vô thường, quán hưng suy, quán đoạn, quán vô dục, quán diệt, quán xả. Sau khi ở nơi các cảm thọ nà y mà quán vô thường, quán hưng suy, quán đoạn, quán vô dục, quán diệt, quán xả, vị ấy không chấp thủ đời nà y[18], do không chấp thủ đời nà y mà không bị nhọc nhằn, do không bị nhọc nhằn nên nhập Niết-bà n, biết một cách như thật rằng: ‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, điều đáng là m đã là m xong, không còn tái sanh nữa’.

“Nà y Đại Mục-kiền-liên, như vậy là Tỳ-kheo được đến chỗ cứu cánh, cứu cánh bạch tịnh, cứu cánh phạm hạnh và cứu cánh phạm hạnh cùng tột”.

Phật thuyết như vậy. Tôn giả Đại Mục-kiền-liên nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hà nh.

-ooOoo-

Chú thích:

[01] Tương đương Pāli A.7.58 Pacalāyamāna-sutta. Biệt dịch DTK.47.

[02] Bà -kì-sấu 婆 奇 廋. Pāli: Bhaggesu, giữa những người Bhagga.

[03] Ngạc sơn Bố lâm Lộc dã viên 鱷 山 怖 林 鹿 野 園. Pāli: Suṃsumāragire bhesakāḷāvane migadāye, trong núi Cá sấu, rừng Khủng bố, chỗ nuôi hươu.

[04] Thiện tri thức thôn 善 知 識 村. Pāli: Kallavāḷamuttagāma. Ngà i Đại Mục-kiền-liên ở đây ngay sau khi vừa xuất gia. Kinh nà y được nói và o lúc nà y. Bảy ngà y sau đó, Ngà i đắc quả A-la-hán.

[05] Như kỳ tượng định.

[06] Pāli: pacalāyati, ngủ gật.

[07] Sở tướng 所 相, ở đây, đề mục thiền định. Pāli: saññā, tưởng.

[08] Quảng bá 廣 布. Pāli: bahulīkaroti, tu tập nhiều.

[09] Hán: môn mô 捫 摸 (mằn mò). Pāli: ubho kaṇṇasotāni āviñcheyyasi, ngươi hãy vặn (hay kéo?) hai lỗ tai.

[10] Hậu tiền tưởng 後 前 想, quán tưởng sau lưng như là trước mặt. Pāli: Pacchāpuresaññī.

[11] Minh tưởng 明 想 hay quang minh tưởng, lấy các loại ánh sáng để là m đề mục, tập trung tư tưởng trên đó. Pāli: Ālokasaññā, đề cập đến sau khi ngắm các ngôi sao không thà nh công.

[12] Dục khởi tưởng 欲 起 想. Pāli: uṭṭhānasaññā.

[13] Trong bản Pāli, câu nà y dà nh cho hà nh giả tự tâm niệm lúc nằm, tức những điều suy niệm của phép dục khởi tưởng.

[14] Điệu 掉, ở đây cử chỉ tháy máy không yên. Pāli: uddhacca.

[15] Vô sự xứ.

[16] No.47: ai đã nói gì với cư sĩ đó? Bởi vì ta và o nhà mà cư sĩ đó không chịu nói chuyện với ta.

[17] No.47: hãy như sư tử luận.

[18] Bất thọ thử thế 不 受 此 世. Pāli: na kiñci loke upādiyati, không chấp thủ bất cứ cái gì ở trên đời.

-ooOoo-

đầu trang

trang kế