中 阿 含 經 KINH TRUNG A HÀM Hán Dịch: Phật Ðà Da Xá & Trúc Phật Niệm, Việt Dịch & Hiệu Chú: Thích Tuệ Sỹ

11. PHẨM ÐẠI
(Phần Ðầu)

121. KINH THỈNH THỈNH^[1]

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Phật du hóa tại thà nh Vương xá, trong rừng Trúc, vườn Ca-lan-đa[02] cùng với chúng Tỳ-kheo gồm năm trăm vị an cư mùa mưa.

Bấy giờ và o ngà y mười lăm trong tháng[03], là ngà y Đức Thế Tôn nói Tùng giải thoát[04] và o giờ Tự tứ[05]. Ngà i đến trước chúng Tỳ-kheo trải tọa cụ ngồi xuống rồi nói với các Tỳ-kheo:

“Ta[06] là Phạm Chí, đã chứng đắc tịch diệt, thà nh Vô Thượng Y Vương, thọ thân nà y của Ta là thân tối hậu. Ta là Phạm Chí, sau khi đã chứng đắc tịch diệt, thà nh Vô Thượng Y Vương, thọ thân nà y của Ta là thân tối hậu, thì các ngươi là con chân chánh của Ta, thọ sanh từ miệng, hóa sanh từ pháp. Các ngươi là con chân chánh của Ta, thọ sanh từ miệng, hóa sanh từ pháp, thì các ngươi hãy dạy dỗ lẫn nhau, răn dạy lẫn nhau.”

Bấy giờ Tôn giả Xá-lê Tử cũng đang hiện diện trong chúng. Khi ấy, Tôn giả Xá-lê Tử liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch vai, sửa y, chắp tay hướng về Thế Tôn, bạch rằng:

“Bạch Thế Tôn, như Thế Tôn vừa nói: ‘Ta là Phạm Chí đã chứng đắc tịch diệt, thà nh Vô Thượng Y Vương, thọ thân nà y của Ta là thân tối hậu. Ta là Phạm Chí, sau khi đã chứng đắc tịch diệt, thà nh Vô Thượng Y Vương, thọ thân nà y của Ta là thân tối hậu, thì các ngươi là con chân chánh của Ta, thọ sanh từ miệng, hóa sanh từ pháp. Các ngươi là con chân chánh của Ta, thọ sanh từ miệng, hóa sanh từ pháp, thì các ngươi hãy dạy dỗ lẫn nhau, răn dạy lẫn nhau’. Bạch Thế Tôn, đối với những ai chưa điều ngự, Thế Tôn khiến cho điều ngự; những ai chưa tịch tĩnh, khiến cho tịch tĩnh[07]; những ai chưa độ thoát, khiến cho độ thoát; những ai chưa giải thoát khiến cho giải thoát; những ai chưa tịch diệt, khiến cho tịch diệt, chưa đắc đạo khiến cho đắc đạo, chưa thi thiết phạm hạnh khiến cho thi thiết phạm hạnh. Thế Tôn là Bậc Tri Đạo, Giác Đạo, Thức Đạo, Thuyết Đạo[08]. Đệ tử của Thế Tôn sau đó được đắc pháp, lãnh thọ khuyến giáo, lãnh thọ khiển trách. Sau khi lãnh thọ khuyến giáo, lãnh thọ khiển trách sẽ vâng theo lời dạy của Thế Tôn mà nhất hướng tu hà nh, được tự tại như ý, khéo biết Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không phiền gì con đối với thân, khẩu, ý hà nh chăng?”

Khi ấy, Thế Tôn nói:

“Nà y Xá-lê Tử, Ta không phiền gì đối với thân, khẩu, ý hà nh của thầy cả. Vì sao vậy? Nà y Xá-lê Tử, thầy là bậc thông tuệ, đại tuệ, tốc tuệ, tiệp tuệ, lợi tuệ, quảng tuệ, thân tuệ, xuất yếu tuệ, minh đạt tuệ[09]. Nà y Xá-lê Tử, thầy đã thà nh tựu thật tuệ. Nà y Xá-lê Tử, ví như vua Chuyển luân vương có vị thái tử không trái phạm lời khuyên dạy, tất bái lãnh sự truyền thừa của phụ vương và sau nà y cũng có thể truyền thừa lại. Cũng vậy, nà y Xá-lê Tử, Ta chuyển vận pháp luân, thầy cũng có thể chuyển vận pháp luân. Nà y Xá-lê Tử, vì vậy nên Ta không phiền gì về thân, khẩu, ý hà nh của thầy.”

Tôn giả Xá-lê Tử chắp tay hướng về Thế Tôn, thưa rằng:

“Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không phiền gì về thân, khẩu, ý hà nh của con; nhưng bạch Thế Tôn, Thế Tôn có phiền gì về thân, khẩu, ý hà nh của năm trăm thầy Tỳ-kheo chăng?”

Đức Thế Tôn nói:

“Nà y Xá-lê Tử, Ta cũng không phiền gì về thân, khẩu, ý hà nh của năm trăm Tỳ-kheo nà y. Vì sao vậy? Nà y Xá-lê Tử, năm trăm Tỳ-kheo nà y đều đã chứng đắc vô trước, dứt trừ các lậu, phạm hạnh đã vững, điều cần là m đã là m xong, đã đặt gánh nặng xuống, hữu kết đã tận và đã đạt được thiện nghĩa, chánh trí, chánh giải thoát; chỉ trừ một Tỳ-kheo[10] mà trước kia Ta đã thọ ký cho rằng: ngay trong đời nà y sẽ chứng đắc cứu cánh trí, biết một cách như thật rằng: ‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, điều cần là m đã là m xong, không còn tái sanh nữa’. Nà y Xá-lê Tử, vì vậy nên Ta không phiền gì về thân, khẩu, ý hà nh của năm trăm Tỳ-kheo nà y.”

Tôn giả Xá-lê Tử ba lần lặp lại chắp tay hướng về Đức Thế Tôn thưa rằng:

“Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không phiền gì về thân, khẩu, ý hà nh của con và cũng không phiền gì về thân, khẩu, ý hà nh của năm trăm Tỳ-kheo nà y. Như vậy, bạch Thế Tôn, trong số năm trăm Tỳ-kheo nà y, có bao nhiêu thầy đã chứng đắc ba minh đạt[11]? Bao nhiêu thầy đã chứng đắc câu giải thoát[12]? Bao nhiêu thầy đã chứng đắc tuệ giải thoát[13]?”

Thế Tôn nói:

“Nà y Xá-lê Tử, trong số năm trăm Tỳ-kheo nà y, chín mươi Tỳ-kheo đã chứng đắc ba minh đạt; chín mươi Tỳ-kheo đã chứng đắc câu giải thoát; còn các Tỳ-kheo kia đều chứng đắc tuệ giải thoát. Nà y Xá-lê Tử, trong chúng nà y không có nhánh, không có cà nh lá, cũng không có đốt, mà chỉ có lõi chắc thật, thanh tịnh, đều đã chân chánh trụ vị.”

Bấy giờ, Tôn giả Bà ng-kỳ-xá[14] cũng hiện có ở trong chúng. Khi ấy Tôn giả Bà ng-kỳ-xá liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch vai áo, chắp tay hướng về Thế Tôn thưa rằng:

“Bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn gia trì cho con thêm uy lực. Mong Đức Thiện Thệ gia trì cho con thêm uy lực để con được ở trước Phật và chúng Tỳ-kheo, bằng sự tương ưng như nghĩa[15] mà là m bà i tụng tán thán.

Đức Thế Tôn nói:

“Bà ng-kỳ-xá, ngươi cứ tùy ý.”

Khi ấy, Tôn giả Bà ng-kỳ-xá ở trước Đức Phật và chúng Tỳ-kheo, bằng sự tương ưng như nghĩa mà tán tụng như vầy:

Hôm nay ngà y Rằm tự tứ,

Hội tọa Tăng chúng năm trăm;

Đoạn tận buộc rà ng kiết sử,

Tiên nhân vô ngại vô sanh.

Thanh tịnh ngời quang minh,

Giải thoát tất cả hữu;

Dứt sanh, lão, bệnh, tử;

Lậu diệt, việc là m xong.

Diệt hối và nghi kết,

Mạn, hữu lậu đã trừ,

Nhổ tuyệt gai ái kết,

Thà nh Vô thượng Y sư.

Dõng mãnh như sư tử,

Khủng bố đã dứt trừ,

Đã vượt sự sanh tử,

Diệt lậu tận, vô dư.

Ví như Chuyển luân vương,

Quần thần vây xung quanh,

Thống lãnh toà n cõi đất,

Suốt đại dương vô cùng.

Đấng Đại Hùng tối thắng,

Bậc Thượng Chủ, Thượng Tôn;

Đệ tử hằng cung kính,

Tam minh, ngoà i tử sanh.

Tất cả là con Phật;

Cà nh, lá đã loại bỏ;

Chuyển pháp luân vô thượng;

Kính lạy Đấng Tối Tôn.

Đức Phật thuyết như vậy, các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hà nh.

-ooOoo-

Chú thích:

[01] Phụ chú trong bản Hán: “chữ 請 sau đọc là tỉnh”. Tương đương Pāli: S. vii.7 Pavāraṇa (tự tứ). Tham chiếu, No.99 (2026) Tạp A-hà m 45, kinh số 45 (Đại 2, tr.330); No.100 (228) Biệt dịch Tạp 12 (Đại 2, tr. 457a); No.61. Phật Thuyết Thọ Tân Tuế Kinh, Trúc Pháp Hộ dịch (Đại 1, tr.858; No.62 Phật Thuyếùt Tân Tuế Kinh, Trúc Đà m-vô-lan dịch; No.63. Phật Thuyết Giải Hạ Kinh, Tống Pháp Hiền dịch.

[02] No.61, 62 và Pāli: Xá-vệ, Đông viên, Lộc tá»­ mẫu giảng đường (Sāvatthi, Pubbārama, Migāramātupāsāda).

[03] No.61, ngà y rằm tháng bảy.

[04] Tùng giải thoát 從 解 脫, tức Biệt giải thoát. Pāli: Pāṭimokkha.

[05] TÆ°Æ¡ng thỉnh thỉnh thời 相 請 請 時, “trong khi hỏi lẫn nhau”, được dịch nghÄ©a nhÆ° vậy, vì trong lá» Tá»± tứ, các Tỳ-kheo chỉ điểm lẫn nhau những điều luật. Pāli: Pavāraṇā. Các bản dịch khác là “thọ tuế”, tức sau ba tháng an cÆ°, Tỳ-kheo được tính một tuổi hạ.

[06]  Trong bản Pāli và các bản Hán kia đều có ghi lời tá»± tứ của Đức Thế Tôn nhÆ° vầy: “Nà y các Tỳ-kheo, bây giờ Ta tá»± tứ (tức yêu cầu chỉ điểm, hoặc nói là “thọ tuế”), các thầy có khiển trách gì Ta đối với thân, khẩu chăng?”. (Handa dāni, bhikkhave, pavāremi. Ka ca ma kinci garahatha kāyikam vā vācasikam vā).

[07] Hán: tức 息, và chỉ tức 止 息.

[08] Tri Đạo, Giác Đạo, Thức Đạo, Thuyết Đạo 知 道 覺 道 識 道 說 道. No.63: NhÆ° Lai đã nhận thức toà n diện về Chánh đạo, tuyên thuyết hoà n hảo về Chánh đạo, khai thị Chánh đạo.

[09] Thông tuệ 聰 æ § (Pāli: paiḍṇta), đại tuệ 大 æ § (Pāli: mahāpaññā), tốc tuệ 速 æ § (Pāli: hāsapañña), tiệp tuệ 捷 æ § (Pāli: javapañña), lợi tuệ 利 æ § (Pāli: tikkhapañña), quảng tuệ 廣 æ § (Pāli: putthu pañña), thâm tuệ æ·± æ § (Pāli: không đề cập), xuất yếu tuệ 出 要 æ § (Pāli: không đề cập), minh đạt tuệ 明 達 æ § (Pāli: nibbedhikā).

[10]Chỉ Tôn giả A-nan, bấy giờ chưa chứng đắc lậu tận.

[11]Tam minh đạt 三 明 達, tức tam minh.

[12]Câu giải thoát, hay Câu phần giải thoát, Pāli: ubhatobhāgavimutta, vị A-la-hán có Tuệ giải thoát đồng thời có Diệt tận định. Về Câu giải thoát, Tuệ giải thoát, xem kinh số 127 và 195.

[13]Tuệ giải thoát, xem cht. trên.

[14]Bà ng-kỳ-xá 傍 耆 舍, Vangīsa, thuộc một gia đình Bà -la-môn rất thông suốt các tập Vệ-đà , do quán bất tịnh mà đắc quả A-la-hán.

[15]Hán: tương ưng như nghĩa 相 應 如 義. Pāli: sāruppāhi gāthāhi abhitthavi, tán thán bằng những bà i kệ thích ứng.

-ooOoo-

đầu trang

trang kế