中 阿 含 經 KINH TRUNG A HÀM Hán Dịch: Phật Ðà Da Xá & Trúc Phật Niệm, Việt Dịch & Hiệu Chú: Thích Tuệ Sỹ

11. PHẨM ÐẠI

131. KINH HÀNG MA^[1]

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Phật du hóa tại Bạt-kì-sấu, trong núi Ngạc, rừng Bố, vườn Lộc dã[02].

Lúc bấy giờ Đại Mục-kiền-liên đang coi việc dựng thiền thất cho Phật[03]. Trong lúc Tôn giả đang kinh hà nh trên khoảng đất trống, bấy giờ Ma vương hóa hình nhỏ xíu, chui và o trong bụng của Tôn giả Đại Mục-kiền-liên. Lúc đó, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên nghĩ như vầy, “Bụng ta cảm thấy nặng, giống như đang ăn phải hạt đậu. Ta hãy nhập Như kỳ tượng định, bằng Như kỳ tượng định ta nhìn và o bụng xem.”

Rồi Tôn giả Đại Mục-kiền-liên đi đến cuối đường kinh hà nh, trải ni-sư-đà n, ngồi xếp kiết già , nhập như kỳ tượng định, bằng như kỳ tượng định mà nhìn và o bụng mình, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên thấy Ma vương đang ở trong đó. Tôn giả bèn ra khỏi định, nói với Ma vương:

“Nà y Ba-tuần, ngươi hãy đi ra! Nà y Ba-tuần, ngươi hãy đi ra! Chớ có xúc nhiỠu Như Lai, cũng chớ xúc nhiỠu đệ tử của Như Lai. Đừng sống mãi trong sự vô nghĩa, vô ích mà phải tái sanh ác xứ, thọ vô lượng khổ.”

Khi ấy, Ma vương liền nghĩ: “Sa-môn nà y không thấy, không biết, thế mà lại nói: ‘Nà y Ba-tuần, ngươi hãy đi ra! Nà y Ba-tuần, ngươi hãy đi ra! Chớ có xúc nhiỠu Như Lai, cũng chớ xúc nhiỠu đệ tử của Như Lai. Đừng sống mãi trong sự vô nghĩa, vô ích mà phải tái sanh ác xứ, thọ vô lượng khổ’. Tôn sư của ông ta có đại như ý túc, có đại oai đức, có đại phước hựu, có đại oai thần, cũng không thể thấy mau lẹ, biết mau lẹ như vậy, huống nữa là đệ tử mà thấy biết được sao!”

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên lại nói với Ma vương rằng:

“Ta lại biết trong ý của ngươi, ngươi nghĩ như vầy, ‘Sa-môn nà y không thấy, không biết, thế mà lại nói: ‘Nà y Ba-tuần, ngươi hãy đi ra! Nà y Ba-tuần, ngươi hãy đi ra! Chớ có xúc nhiỠu Như Lai, cũng chớ xúc nhiỠu đệ tử của Như Lai. Đừng sống mãi trong sự vô nghĩa, vô ích mà phải tái sanh ác xứ, thọ vô lượng khổ’. Tôn sư của ông ta có đại như ý túc, có đại oai đức, có đại phước hựu, có đại oai thần, cũng không thể thấy mau lẹ, biết mau lẹ như vậy, huống nữa là đệ tử mà thấy biết được sao!’”

Ma Ba-tuần kia nghĩ rằng: “Sa-môn nà y đã thấy và biết ta nên mới nói như vậy.” Rồi ma Ba-tuần hóa hình nhỏ xíu, từ trong miệng vọt ra, đứng ngay trước mặt Tôn giả Đại Mục-kiền-liên.

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên bảo rằng:

“Nà y ma Ba-tuần, thuở xưa, có Như Lai tên là Giác-lịch-câu-tuân-đại[04], Đấng Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác. Lúc đó ta là m ma có tên là Ác[05]. Ta có người em gái[06] tên là Hắc[07]. Ngươi chính là con trai của nó. Nà y ma Ba-tuần, vì lẽ đó cho nên ngươi là cháu gọi ta bằng cậu.

“Nà y ma Ba-tuần, Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác có hai đệ tử, một tên là Âm[08], hai tên là Tưởng[09]. Nà y Ba-tuần, do ý nghĩa nà o được gọi là Âm? Ba-tuần, Tôn giả đó lúc sống trên cõi trời Phạm thiên, tiếng nói bình thường của ngà i vang cả ngà n thế giới, lại không có một đệ tử nà o có âm thanh ngang bằng, hoặc tương tợ, hoặc trội hơn được. Nà y Ba-tuần, vì lẽ ấy cho nên Tôn giả đó được gọi là Âm vậy. Ba-tuần, lại do ý nghĩa nà o mà Tôn giả Tưởng có tên là Tưởng? Nà y Ba-tuần, Tôn giả Tưởng nương nơi thôn ấp mà du hà nh. Khi đêm đã qua, lúc trời hừng sáng, Tôn giả ấy đắp y, mang bình bát, đi và o thôn ấp khất thực, cẩn thận thủ hộ thân, thu nhiếp các căn, giữ vững chánh niệm. Ngà i sau khi khất thực xong và sau khi ăn và o lúc giữa trưa, thâu vén y bát, rửa tay chân, vắt Ni-sư-đà n trên vai, đi và o rừng vắng vẻ, hoặc đến dưới gốc cây trong rừng sâu, hoặc đến chỗ không tĩnh, trải ni-sư-đà n ngồi kết già , liền nhập Tưởng tri diệt định một cách mau chóng. Lúc ấy có những người đang lùa trâu, dê, người đi mót cỏ, hoặc người đi đường, họ và o trong núi, thấy ngà i nhập Tưởng tri diệt định, bèn nghĩ rằng: ‘Nay Sa-môn nà y ngồi mà chết trong khu rừng vắng nà y. Chúng ta hãy nhặt cỏ khô chất đống phủ lên trên, rà ng rịt cẩn thận, lượm củi chất chồng lên trên thân để hỏa thiêu’. Họ bèn nhặt cỏ chất đống phủ lên thân ngà i, nổi lửa đốt rồi bỏ mà đi. Tôn giả kia, sau khi đêm đã qua, trời vừa hừng sáng, ra khỏi định, đập phủi y phục, du hà nh trở về thôn ấp, đắp y, mang bình bát và o thôn ấp khất thực như thường lệ, khéo giữ gìn thân căn, giữ vững chánh niệm. Những người lùa trâu, dê, những người mót cỏ khô, hoặc người đi đường và o trong núi đã gặp Tôn giả trước kia, họ bèn nghĩ: ‘Đây là Sa-môn ngồi mà chết trong khu rừng vắng vẻ nà y. Chúng ta đã nhặt cỏ khô chất đống phủ trên thân, nổi lửa đốt rồi bỏ đó mà đi. Song Hiền giả nà y vẫn còn biết tưởng[10].’ Nà y Ba-tuần, vì lẽ đó cho nên Tôn giả Tưởng được gọi là Tưởng vậy.

“Nà y Ba-tuần, lúc ấy ác ma nghĩ rằng: ‘Sa-môn trọc đầu nà y bị da đen trói chặt[11], bị tuyệt chủng, không con cái, học thiền, dò xét, ngong ngóng dò xét, luôn luôn ngong ngóng dò xét[12]. Giống như con lừa trọn ngà y mang nặng, bị cột lại trong tà u, không được ăn lúa mạch, nó dò xét, ngong ngóng dò xét, luôn luôn ngong ngóng dò xét; Sa-môn trọc đầu nà y bị da đen trói chặt, tuyệt chủng, không con cái, chúng nó học thiền, dò xét, ngong ngóng dò xét, luôn luôn ngong ngóng dò xét.

“‘Giống như con mèo ngồi rình bên hang chuột, vì muốn bắt chuột nên nó dò xét, ngong ngóng dò xét, luôn luôn ngong ngóng dò xét; cũng vậy, Sa-môn trọc đầu nà y bị da đen trói chặt, tuyệt chủng không con cái, chúng nó học thiền, dò xét, ngong ngóng dò xét, luôn luôn ngong ngóng dò xét.

“ ‘Cũng giống như con cú mèo[13] ở giữa đống củi khô, vì muốn bắt chuột nên nó dò xét, ngong ngóng dò xét, luôn luôn ngong ngóng dò xét; cũng vậy, Sa-môn trọc đầu nà y bị da đen trói chặt, tuyệt chủng không con cái, chúng nó học thiền, dò xét, ngong ngóng dò xét, luôn luôn ngong ngóng dò xét.

“ ‘Giống như con chim hạc[14] ở bên bờ nước, vì muốn bắt cá nên nó dò xét, ngong ngóng dò xét, luôn luôn ngong ngóng dò xét; cũng vậy, Sa-môn trọc đầu nà y bị da đen trói chặt, bị tuyệt chủng không con cái, chúng nó học thiền, dò xét, ngong ngóng dò xét, luôn luôn ngong ngóng dò xét.

“‘Chúng dò xét cái gì? Dò xét với mục đích gì? Dò xét để mong cái gì? Chúng nó loạn trí, phát cuồng, bại hoại. Ta chẳng biết chúng nó ở đâu đến, cũng chẳng biết chúng nó đi về đâu, chẳng biết chúng nó sống ở đâu, chẳng biết chúng nó chết như thế nà o, sanh như thế nà o? Ta hãy dạy bảo các Phạm chí, Cư sĩ rằng: ‘Ngươi hãy đi đến mà chửi, mà đập, mà phá, mà rủa xả Sa-môn tinh tấn kia’. Vì sao vậy? Khi bị chửi, bị đập, bị phá, bị rủa xả, biết đâu chúng nó chẳng nổi ác tâm để ta dỠlợi dụng’.

“Bấy giờ ác ma bèn xúi dục các Cư sĩ, Phạm chí. Các Cư sĩ, Phạm chí ấy chửi, đập phá, rủa xả Sa-môn tinh tấn. Các Cư sĩ, Phạm chí ấy hoặc dùng cây đánh, hoặc lấy đá ném, hoặc vác gậy đập, có khi gây thương tích Sa-môn tinh tấn, có khi là m rách toạc áo, có khi là m bể bình bát. Bấy giờ trong số Cư sĩ Phạm chí ấy do nhân duyên nà y thân hoại mạng chung phải đến ác xứ, sanh trong địa ngục. Chúng sanh và o đó rồi, suy nghĩ như vầy, ‘Ta phải thọ khổ nà y, lại phải thọ cực khổ hơn nữa. Vì cớ sao? Vì chúng ta đã đối xử tà n ác với Sa-môn tinh tấn vậy’.

“Nà y Ba-tuần, đệ tử của Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác mang đầu thương tích, mang y rách toạc, mang bình bát bể, đi đến chỗ Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác. Lúc bấy giờ Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác đang thuyết pháp cho vô lượng trăm ngà n quyến thuộc vây quanh. Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác trông thấy từ xa một đệ tử mang đầu bị thương tích, y rách toạc, bình bát bể đi đến. Ngà i thấy vậy, bảo các Tỳ-kheo rằng: ‘Các ngươi có thấy chăng, ác ma đã xúi dục các Cư sĩ, Phạm chí rằng ‘Các ngươi hãy đến mà chửi, mà đập, mà rủa xả Sa-môn tinh tấn. Vì cớ sao? Khi bị chửi, bị đập, bị rủa xả, biết đâu chúng nó chẳng nổi ác tâm để ta dỠdà ng lợi dụng’.’ Nà y các Tỳ-kheo, hãy với tâm tương ưng với từ, biến mãn một phương, thà nh tựu an trụ. Cũng vậy, hai, ba, bốn phương, tứ duy thượng hạ bao trùm tất cả, tâm tương ưng với từ, Bồ tát kết, không oán, không nhuế, không não hại, rộng lớn bao la, vô lượng, khéo tu tập, biến mãn tất cả thế gian, thà nh tựu và an trụ. Bi và hỷ cũng vậy. Tâm tương ưng với xả, không kết, không oán, không nhuế, không tranh, rộng lớn bao la, vô lượng, khéo tu tập, biến mãn tất cả thế gian, thà nh tựu và an trụ. Với tâm ấy khiến ác ma không thể lợi dụng’.

“Nà y ma Ba-tuần, Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác bằng giáo pháp như vậy mà dạy đệ tử. Họ bèn thọ lãnh giáo pháp ấy, tâm tương ưng với từ, không oán, không nhuế, không tranh, rộng lớn bao la, khéo tu tập, biến mãn tất cả thế gian, thà nh tựu và an trụ. Với tâm ấy, ác ma kia không thể lợi dụng được.

“Nà y ma Ba-tuần, lúc đó ác ma lại nghĩ: ‘Bằng sự việc ấy ta muốn lợi dụng Sa-môn tinh tấn mà không thể được. Bây giờ ta hãy xúi dục các Cư sĩ, Phạm chí rằng: ‘Các người hãy đến phụng kính, cúng dường, lỠsự Sa-môn tinh tấn’. Biết đâu do sự phụng kính, cúng dường, lỠsự Sa-môn tinh tấn, chúng nó chẳng nổi ác tâm để ta dỠdà ng lợi dụng’.

“Nà y Ma Ba-tuần, các Cư sĩ, Phạm chí kia sau khi bị ác ma xúi dục, họ đến phụng kính, cúng dường, lỠsự Sa-môn tinh tấn. Họ lấy áo trải lên mặt đất mà nói rằng ‘Sa-môn tinh tấn, xin đạp lên mà đi. Sa-môn tinh tấn thường là m những việc khó là m, khiến cho chúng tôi mãi mãi được lợi ích, được an ổn khoái lạc’. Hoặc có Phạm chí trải tóc lên mặt đất, nói rằng ‘Sa-môn tinh tấn, xin đạp lên tóc mà đi. Sa-môn tinh tấn thường là m những việc khó là m, khiến cho chúng tôi mãi mãi được lợi ích, được an ổn khoái lạc’. Hoặc có Cư sĩ, Phạm chí hai tay bưng đủ các loại ẩm thực, đứng bên dưới đợi và nói rằng ‘Sa-môn tinh tấn, xin nhận vật thực nà y, xin cứ mang đi tùy ý mà thọ dụng, để cho tôi mãi mãi được lợi ích, được an ổn khoái lạc’. Các Cư sĩ, Phạm chí thà nh tín thấy Sa-môn tinh tấn, cung kính bồng bế và o nhà , đem đủ thứ tà i vật ra cho Sa-môn tinh tấn và nói rằng: ‘Xin thọ nhận cái nà y, xin thọ dụng cái nà y, xin mang cái nà y đi, tùy ý mà thọ dụng’. Lúc bấy giờ trong số các Cư sĩ, Phạm chí đó có người chết, do nhân duyên nà y thân hoại mạng chung được đi đến thiện xứ, sanh lên cõi trời. Sau khi sanh và o đó, họ bèn nghĩ ‘Ta đáng thọ hưởng sự an lạc nà y, lại sẽ thọ hưởng cực lạc hơn nữa. Vì sao thế? Vì chúng ta đã là m các việc là nh với Sa-môn tinh tấn vậy’.

“Nà y ma Ba-tuần, đệ tử của Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, sau khi được phụng kính, cúng dường, lỠsự, họ đi đến Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác. Lúc đó Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác đang thuyết pháp cho vô lượng trăm ngà n đệ tử vây quanh. Khi Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác trông thấy từ xa các đệ tử được phụng kính, cúng dường, lỠsự đang đi đến, thấy vậy, ngà i bảo các Tỳ-kheo rằng: ‘Các ngươi có thấy chăng? Ác ma xúi dục các Cư sĩ, Phạm chí rằng ‘Các ngươi hãy đến phụng kính, cúng dường, lỠsự Sa-môn tinh tấn’. Biết đâu do phụng kính, cúng dường, lỠsự Sa-môn tinh tấn, chúng sẽ nổi ác tâm để ta dỠdà ng lợi dụng. Nà y các Tỳ-kheo, các ngươi hãy quán các hà nh vô thường, quán các pháp hưng suy, quán vô dục, quán xả ly, quán diệt, quán đoạn để cho bọn ác ma không thể lợi dụng’.

“Nà y ma Ba-tuần, Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác bằng giáo pháp như vậy mà dạy các đệ tử, họ bèn thọ lãnh giáo pháp ấy, quán các hà nh vô thường, quán pháp hưng suy, quán vô dục, quán xả ly, quán diệt, quán đoạn, khiến cho ác ma không thể lợi dụng.

“Nà y ma Ba-tuần, lúc đó ác ma bèn nghĩ: ‘Bằng việc ấy ta muốn lợi dụng Sa-môn tinh tấn mà không được. Ta hóa hình là m một đứa nhỏ[15] tay cầm cây gậy lớn, đứng bên đường, đánh vỡ đầu Tôn giả Âm, khiến máu chảy ướt cả mặt’.

“Nà y ma Ba-tuần, Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác sau đó đang du hà nh trong thôn ấp. Khi đêm đã qua, lúc trời hừng sáng, mang y bát và o trong thôn xóm khất thực, Tôn giả Âm đi hầu theo phía sau. Ma Ba-tuần, lúc ấy ác ma hóa hình là m một đứa bé, tay cầm một cây gậy lớn đứng bên đường, đánh vỡ đầu Tôn giả Âm, khiến máu chảy ướt cả mặt. Ma Ba-tuần, Tôn giả Âm sau khi bị vỡ đầu chảy máu, vẫn đi theo sau Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác như bóng không rời hình. Nà y ma Ba-tuần, Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác sau khi đến thôn ấp, bằng sức mạnh cực kỳ của bản thân, Ngà i xoay nhìn theo phía hữu, như cái nhìn của một voi chúa, không sợ không hãi, không kinh không khiếp, quán sát khắp mọi phía. Nà y ma Ba-tuần, Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác nhìn thấy Tôn giả Âm đầu bị chảy máu ướt cả mặt, đang đi theo sau Phật như bóng không rời hình, bèn nói rằng: ‘Ác ma thật là hung bạo nà y có đại oai lực, ác ma nà y không biết vừa đủ’.

“Nà y ma Ba-tuần, Đức Giác-lịch-câu-tuân-đại Như Lai, Đấng Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác nói chưa xong thì ngay tại chỗ đó ác ma liền bị đọa và o đại địa ngục Vô khuyết[16]. Ma Ba-tuần, đại địa ngục nà y có bốn tên gọi[17], một là Vô khuyết, hai là Bách đinh, ba là Nghịch thích, bốn là Lục cánh. Trong đại địa ngục đó có ngục tốt đi đến chỗ ác ma ở mà nói rằng: ‘Ngươi nay nên biết, nếu đinh hiệp với các đinh, phải biết mãn một trăm năm’.”

Ma Ba-tuần nghe nói như vậy xong, trong lòng hết sức rúng động, kinh sợ, khủng khiếp vô cùng, tóc lông dựng ngược, bèn hướng đến tôn giả Đại Mục-kiền-liên mà nói bà i kệ:

Địa ngục kia thế nà o,

Xưa ác ma ở đó?

NhiỠu hại bậc Phạm hạnh

Xúc phạm cả Tỳ-kheo.

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên đáp lại ma Ba-tuần bà i kệ rằng:

Địa ngục tên Vô khuyết,

Ác ma từng ở trong.

NhiỠu hại bậc Phạm hạnh,

Xúc phạm Tỳ-kheo Tăng.

Đinh sắt cả trăm cái,

Thảy đều đâm ngược lên.

Địa ngục tên Vô khuyết,

Ác ma từng ở trong.

Nếu như ai không biết,

Đệ tử Phật, Tỳ-kheo,

Tất nhiên khổ như vậy,

Mà thọ báo nghiệp đen.

Trong nhiều loại viên quán,

Loà i người trên đất nà y,

Ăn loại lúa tự mọc,

Đời Bắc châu, tự nhiên.[18]

Đại Tu di triền núi

Xông ướp bởi nhân là nh.[19]

Tu tập nơi giải thoát,

Thọ trì tối hậu thân,

Đứng sững trên suối lớn,

Cung điện kiếp lâu bền.[20]

Sắc và ng thật ái lạc,

Như lửa rực huy hoà ng[21].

Nhạc trời trỗi các thứ;

Đến Đế Thích thiên cung.

Kiếp xưa với nhà cửa,

Thiện Giác đã cúng dường[22].

Nếu Đế Thích đi trước,

Lên điện Tỳ-xà -diên[23],

Hân hoan chà o đón Thích,

Thiên nữ vũ chúc mừng.

Nếu thấy Tỳ-kheo đến[24],

Nhìn lui, vẻ thẹn thùng.

Nếu Tỳ-lan-diên hiện,

Luận nghĩa cùng Sa-môn,

Ái tận, đắc giải thoát[25];

Đại tiên có biết chăng?

Tỳ-kheo liền đáp lại,

Người hỏi đúng như nghĩa.

Câu-dực, ta biết đây,

Ái tận, đắc giải thoát.

Nghe lời giải đáp nà y,

Đế Thích hoan hỷ lạc.

Tỳ-kheo ban lợi ích,

Nói năng đúng nghĩa chân.

Trên Tỳ-xà -diên điện,

Hỡi Đế Thích thiên vương,

Cung điện tên gì vậy,

Mà người nhiếp trì thà nh?

Thích đáp: Đại Tiên Nhân!

Tên Tỳ-xà -diên-đá.

Gọi là thế giới ngà n,

Ở trong ngà n thế giới;

Không cung điện nà o hơn

Như Tỳ-la-diên-đá.

Thiên vương Thiên Đế Thích,

Tự tại mà du hà nh.

Ái-lạc na-du-đá[26],

Hóa một thà nh trăm hà ng.

Trong Tỳ-lan-diên điện,

Đế Thích tự tại chơi.

Tỳ-lan-diên đại điện,

Ngón chân đủ lung lay[27].

Thiên vương mắt xem thấy,

Đế Thích tự tại chơi.

Giảng đường Lộc tử mẫu[28],

Nền sâu, đắp kiên cố,

Khó động, khó lung lay,

Lay bởi định như ý.

Kia có đất lưu ly,

Thánh nhân bước lên đi

Trơn nhuần, cảm thọ lạc,

Trải gấm êm diệu kỳ.

Ái ngữ thường hòa hiệp,

Thiên vương thường hân hoan.

Nhạc trời hay khéo trỗi,

Âm tiết họa nhịp nhà ng.

Thiên chúng đều hội tụ,

Nhưng thuyết Tu-đà -hoà n[29].

Biết mấy vô lượng ngà n,

Và hằng trăm na thuật.

Đến Tam thập tam thiên,

Bậc Tuệ Nhãn thuyết pháp.

Nghe Ngà i thuyết pháp xong,

Hoan hỷ và phụng hà nh.

Ta cũng có pháp ấy,

Như lời của tiên nhân;

Tức lên cõi Đại phạm,

Hỏi Phạm thiên sự tình.

Phạm vẫn có thấy ấy;

Tức thấy có từ xưa,

Ta vĩnh tồn, thường tại,

Hằng hữu, không biến đổi.

Đại Phạm trả lời kia,

Đại tiên tôi không thấy,

Tức thấy có từ xưa,

Ta thường hằng không đổi.

Tôi thấy cảnh giới nà y,

Các Phạm thiên quá khứ;

Ta nay do đâu nói,

Thường hằng không biến đổi.

Ta thấy thế gian nà y,

Bậc Chánh Giác đã dạy.

Tùy nhân duyên sanh ra,

Luân chuyển rồi trở lại.

Lửa không nghĩ thế nà y:

“Ta đốt kẻ ngu dại”

Lửa đốt, ngu sờ tay,

Tất nhiên phải bị cháy.

Cũng vậy, ma Ba-tuần,

Đến Như Lai pháp khuất,

Mãi là m điều bất thiện,

Tất thọ báo miên viỠn.

Ngươi đừng trách Phật-đà ,

Chớ hại Tỳ-kheo tịnh.

Một Tỳ-kheo hà ng ma,

Tại Bố Lâm rừng già .

Con quỷ sầu áo não,

Bị Kiền-liên quở la.

Hãi hùng mất trí tuệ,

Biến mất bèn đi xa.

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên thuyết như vậy. Ma Ba-tuần sau khi nghe Tôn giả thuyết, hoan hỷ phụng hà nh.

-ooOoo-

Chú thích:

[01] Tương đương Pāli M.50. Māratajjaniya-sutta. Biệt dịch No.66 và No.67.

[02] Ngạc sơn, Bố lâm: xem cht.3, kinh 74.

[03] No.66 cũng nói dữ kiện nà y. No.67 và Pāli không có.

[04] Giác-lịch-câu-tuân-đại 覺 礫 拘 荀 大. No.66: Câu-lâu-tôn. No.67: Câu-lâu-tần. Pāli:Kakusandha.

[05] Ác 惡. No.66: xúc nhiỠu ma. No.67: sân hận. Pāli: Dūsī.

[06] No.66 cũng nói là muội. No.67 nói là tỷ, chị. Pāli: bhaginī.

[07] Hắc 黑. No.67: Yểm hắc. Pāli: Kālī.

[08] Âm 音; Pāli: Vidhura.

[09] Tưởng 想; Pāli: Sañjīva.

[10] Thá»­ Hiền giả cánh phục tưởng æ­¤ è³¢ è€ æ›´ 復 想; Pāli: ayaṃ samaṇo... svāyaṃ paá¹­isañjÄ«vito, sa-môn nà y tá»± mình sống lại. Ở đây, sañjÄ«va: người còn sống; bản Hán đọc là saññīva; người còn có tưởng.

[11] Dĩ hắc sở phược 以 黑 所 縳. Pāli: kiṇhā bandhupādāpacca, đen điu, nòi giống ti tiện (sinh từ bà n chân của bà con của Phạm thiên). Trong bản Hán, bandhu, bà con, được đọc là bandha, sự cột trói.

[12] Cố dịch sát: học thiền, tứ, tăng tứ, sác sác tăng tứ 學 禪 伺 增 伺 數 數 增 伺. Pāli: jhāyanti, pajjhāyanti, nijjhāyanti, apajjhāyanti (chúng nó thiền, chúng nó thiền trầm ngâm, chúng nó thiền đắm đuối, chúng nó thiền si dại). Hán tăng tứ thường dịch chữ abhijjhā, tham cầu (theo nghĩa, dòm ngó tà i sản người khác), được hiểu cùng gốc động từ jhāyati: thiền hay tư duy.

[13] Nguyên Hán: hưu hồ 鵂 狐, có lẽ chính xác là con hưu lưu 鵂 鶹, loại cú tai mèo, bắt chuột. Pāli: ulūka, con cú.

[14] Hạc điểu 鶴 鳥, chính xác nên hiểu là con sếu; nhưng bản Pāli: kotthu nadītīre, con giả can bên bờ sông.

[15] Bản Pāli: nhập và o một cậu bé (aññataraṃ kumārakaṃ anvāvisitvā).

[16] No.66: danh A-tỳ-nê-lê. Có lẽ, Vô khuyết tức Vô gián, hay A-tỳ (Avici). Bản Pāli không nói tên địa ngục gì.

[17] Bản Pāli chỉ có ba tên: chaphassāyataniko, địa ngục sáu xúc xứ; saṠkusamāhato, địa ngục cọc sắt; paccattavedaniyo, địa ngục thọ khổ các biệt.

[18] Bốn câu trở lên nói đời sống châu Bắc Câu-lô.

[19] Hai câu nói về trời Tứ thiên vương, ở ngay sườn núi Tu-di (Sineru).

[20] Nói về cõi trời Tam thập tam thiên hay Đao lợi thiên (Tavatimsa), ở trên chóp Tu-di. Từ đây trở xuống, nói về các cõi cao hơn.

[21] Hán: Hoảng dục; danh từ bình thường, không chỉ trời Quang âm ở Nhị thiền thiên.

[22] Trong một tiền kiếp, Đế Thích cúng dường nhà cửa cho Sa-môn. Do đó, còn có tên là Vāsava.

[23] Tỳ-xà -diên. Pāli: Vejayanta (Chiến thắng), được gọi như vậy vì xuất hiện khi Thiên Đế Thích chiến thắng A-tu-la (Asura).

[24] Tức Tôn giả Đại Mục-kiền-liên. Xem chú thích ngay dưới.

[25] Thiên Đế Thích (Sakka) được Phật giảng cho về ái tận giải thoát. Trở về cung điện, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên muốn biết Sakka có hiểu hay không, nên tìm đến điện Vejayanta. Thiên Đế Thích từ chối trả lời. Khi Tôn giả thấy đời sống hưởng thụ của Thiên Đế Thích cho rằng quá đáng, nên bấm ngón chân cái, là m rung động điện Vejayanta, Thiên Đế Thích hoảng sợ (xem M.37).

[26] Na-du-đá, Pāli: nahuta hay nayuta, đơn vị đo đường dà i. Nhưng trong đây không rõ ý gì.

[27] Xem chú thích 25 trên.

[28] Phật nói về ái tận giải thoát cho Đế Thích tại giảng đường Lộc tử mẫu.

[29] Đế Thích được coi như đắc Tu-đà -hoà n, sau khi nghe Phật nói kinh Sakkapañhā (Pāli: D.21, Hán No.2026).

-ooOoo-

đầu trang

trang kế